Połysk minerałów

 

            Połysk minerałów jest zdolnością do odbijania światła od ich powierzchni. Zależy on przede wszystkim od współczynnika załamania światła minerału, jego absorpcji (pochłaniania) oraz rodzaju i gładkości powierzchni badanego okazu. Minerały o dużym współczynniku załamania światła zwykle wykazują również silny połysk. Jest on tym intensywniejszy im gładsza jest powierzchnia okazu. Minerały cechujące się dużą absorpcją światła lub szorstkimi powierzchniami zwykle wykazują słaby połysk. Połyski dzieli się on na dwa podstawowe typy: metaliczne (obejmują tylko połysk metaliczny i półmetaliczny) oraz niemetaliczne (obejmujące wszystkie pozostałe typy połysku). W geologii wyróżnia się następujące rodzaje połysku:

- połysk metaliczny (doskonały, pełny) - odpowiada połyskowi polerowanego metalu. Jest charakterystyczny dla większości minerałów nieprzezroczystych o dużym współczynniku załamania światła (zwłaszcza metali rodzimych, siarczków i niektórych tlenków). Najlepiej uwidacznia się na świeżych, zgodnych z płaszczyznami łupliwości, przełamach.  Występuje m. in. na antymonicie, chalkopirycie, galenie, pirycie i złocie rodzimym.

- połysk półmetaliczny - nieco słabszy od połysku metalicznego. Jest właściwy dla minerałów przezroczystych lub przeświecających o współczynniku załamania światła 2,6-3. Występuje m. in. na hematycie.

- połysk diamentowy - najsilniejszy z połysków niemetalicznych. Odpowiada połyskowi brylantu lub szkła ołowiowego. Jest obserwowany jedynie na minerałach przezroczystych i przeświecających o współczynniku załamania światła 1,92 i większym. Powstaje w wyniku jego całkowitego odbicia wewnątrz kryształu. Występuje na cerusycie, cyrkonie, diamencie, kasyterycie i sfalerycie.

- połysk szklisty - najbardziej rozpowszechniony (obecny u około jednej trzeciej wszystkich minerałów). Przypomina połysk czystej powierzchni szkła. Jest typowy dla minerałów przezroczystych o współczynniku załamania światła 1,3-1,9. Występuje na ścianach kryształów kwarcu oraz na  apatycie, fluorycie, korundzie.

- połysk tłusty (woskowy) - dość pospolity w świecie minerałów nieprzezroczystych. Przypomina połysk natłuszczonej powierzchni. Pojawia się przeważnie na powierzchniach przełamu minerałów zawierających liczne mikroskopijne wrostki. Występuje m. in. na cordierycie i opalu.

- połysk perłowy - odpowiada połyskowi wewnętrznej strony muszli. Cechuje się subtelną, białawą poświatą z różnobarwnymi cętkami. Pojawia się przeważnie na powierzchniach przełamu minerałów przezroczystych lub przeświecających o pokroju blaszkowym i doskonałej łupliwości. Występuje m. in. na gipsie, muskowicie, stilbicie, serycycie i talku.

- połysk jedwabisty - odpowiada połyskowi jedwabiu. Jest charakterystyczny dla minerałów o budowie włóknistej. Występuje m. in. na azbestach i riebeckicie.

- połysk ziemisty (zwyczajny) - odpowiada połyskowi mąki. Jest charakterystyczny dla zbitych skupień mineralnych. Występuje m. in. na fosforytach i limonitach.

- połysk matowy - w rzeczywistości oznacza brak jakiegokolwiek połysku. Jest typowy dla minerałów o niskim współczynniku załamania światła lub występujących w skupieniach ziemistych. Występuje m. in. na kaolinitach i piroluzycie.

            Właściwy połysk występuje najczęściej tylko wtedy gdy patrzymy na dany minerał pod odpowiednim kątem. Przy jego badaniu należy zatem oglądać kamień ze wszystkich stron. Oznaczenia powinno się dokonywać przy świetle dziennym ponieważ światło sztuczne, szczególnie żółte może negatywnie wpływać na nasze postrzeganie badanego okazu. Do badań powinno się wybierać czyste i możliwie gładkie ściany kryształu lub świeże powierzchnie przełamu. Należy przy tym pamiętać że niektóre minerały szybko pokrywają się wtórnymi produktami rozkładu znacząco zmieniającymi ich właściwy wygląd. Na wynik obserwacji niekorzystnie wpływają również różnego rodzaju wykwity i inne zjawiska wietrzeniowe. Połysk danego minerału nie jest cechą stałą. Może się on różnić w zależności od rodzaju skupień i ich powierzchni. Często na przykład połysk obserwowany na płaszczyznach łupliwości jest intensywniejszy niż na ścianach kryształów. Z kolei w skupieniach ziarnistych może być mniej wyraźny. Na przykład magnetyt ma na ścianach kryształów połysk metaliczny, a w skupieniach ziarnistych matowy. W tym drugim przypadku właściwy połysk ziaren widać dopiero pod powiększeniem. Przy jego badaniu przydaje się lupa powiększająca obraz przynajmniej dziesięciokrotnie. Połysk może się zmieniać nawet w obrębie jednego okazu. Na przykład na ścianach kryształów kwarcu będzie szklisty a na przełamie tłusty. Przy oznaczaniu połysku nie uwzględnia się barwy minerału gdyż nie ma ona żadnego wpływu ani na jego rodzaj ani intensywność. Oznaczenie połysku może być jednak trudne w przypadku minerałów ciemnych.

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnych stron kliknij jeden z poniższych interaktywnych przycisków.

 

            UWAGA!!! Encyklopedia Minerałów ma dość dużą objętość. Przy takiej ilości niesionej informacji możliwe są oczywiście różnorakie pomyłki. Dlatego prosimy wszystkich odwiedzających o zgłaszanie wszelkiego rodzaju wykrytych błędów.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY