Rozpuszczalność i higroskopijność minerałów

 

            Znajomość rozpuszczalności minerałów w wodzie może być pomocna przy ich oznaczaniu ale też pozwala nam uchronić je przed zniszczeniem na przykład przy próbie umycia. W zależności od podatności na rozpuszczanie wyróżnia się:

 - minerały bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie - zalicza się do nich m. in. goslaryt, halit, hewettyt, kainit (rozkład), nikliebischofit, sinjaryt, stiepanovit, svjażinit i żemczużnikovit.

- minerały dobrze rozpuszczalne w wodzie - zalicza się do nich m. in. ałun potasowy, trona i wattevillit.

 - minerały słabo rozpuszczalne w wodzie - zalicza się do nich m. in. głuszynskit, kizeryt, langbeinit, rossyt, rössleryt i schäferyt.

- minerały rozpuszczalne w gorącej wodzie - zalicza się do nich m. in. alumohydrokalcyt, evenkit,  gips, hydroboracyt, inyoit, kernit, leadhillit, mellit, sassolin, struvit, syderonatryt (rozkład), ulexyt, veatchyt (słabo)

- minerały pozornie nie rozpuszczalne w wodzie (rozpuszczające się bardzo słabo) - aragonit, i kalcyt.

Rozpuszczalny jest również alumogen, ałun sodowy, bieberyt, boraks rodzimy, carnallit, chalkantyt, chloraluminit, coquimbit, copiapit, cyanochroit, delvauksyt, epsomit, farmakolit,  fibroferryt, ferrinatryt, gaylussyt, grimselit, gunningit, hallotrichit, heksahydryt, hummeryt, hydroglauberyt, kalinit, koktait (rozkład), kornelit, kröhnkit, lecontyt, leonit, letovicyt, lopezyt, löweit, mallardyt, mascagnit, matteuccyt, melanteryt, mendozyt, mercallit, metamuniryt, metarossyt, metasyderonatryt, metavoltyn, minguzzyt, mirabilit, mohryt, molysyt, morenosyt, nahcolit, natrosilit, natryt, niklielblödyt, nitronatryt, nitrobaryt, nitrokalcyt, nitrokalit, nitromagnezyt, nitronatryt, oksamit, pickeringit, pisanit, polihalit (rozkład), quenstedtyt, retgersyt, romboklaz, römeryt, salmiak rodzimy, schertelit, schröckingeryt, slavíkit (hydroliza), soda rodzima, solongoit, starkeyit, stercoryt, sulfohalit, sylvin, syngenit (rozkład), tamarugit, tarapacáit, thenardyt, tschermigit, villiaumit  i wheatleyit.

            Przeważająca większość minerałów jest nierozpuszczalna w wodzie. Wiele z nich ulega natomiast pod jej wpływem rozkładowi. Szczególną grupę stanowią tu minerały higroskopijne. Higroskopijnością nazywamy podatność minerałów do pochłaniania wody z otoczenia. Proces ten może przebiegać w różny sposób. Minerały odwodnione pochłaniają wilgoć z powietrza lub podłoża i wiążą ją w swojej sieci krystalicznej (hydratacja). Mogą przy tym zmieniać postać kryształów co najczęściej kończy się rozpadem okazu. Właściwość taką posiada m. in. anhydryt CaSO4 który wchłaniając wodę przechodzi w gips CaSO4 · 2H2O a switzeryt w metaswitzeryt (w wodzie rozkłada się). Pewne minerały mogą tak intensywnie wchłaniać wilgoć z powietrza że zaczynają się rozpuszczać. Jeżeli proces ten nie zostanie w porę przerwany okaz może całkowicie zniknąć pozostawiając po sobie jedynie kałużę wody. Cecha ta jest charakterystyczna m. in. dla chalkocyanitu, erytrosyderytu, lawrencytu, melanterytu. Higroskopijny jest również hanksyt, molysyt, svjażinit. Niektóre minerały reagując z wodą tworzą zupełnie nowe substancje o odmiennym składzie chemicznym. Przykładem może tu być wapno rodzime CaO które reagując z wodą zmienia się w portlandyt Ca[OH]2. Istnieją również minerały które na powietrzu tracą wodę (dehydratacja) czemu może towarzyszyć rozpad okazu. Szybko dechydratuje m. in. chvaleticeit, lansfordyt, mendozyt, sasait i uranospatyt, nieco wolniej hydrocarbroit, goslaryt tylko powierzchniowo a inyoit tylko częściowo. Poza tym w gorącej wodzie niektóre minerały hydrolizują. Należy do nich m. in. yavapaiit.

            Minerały higroskopijne wymagają starannego przechowywania w szczelnie zamykanych pojemnikach, bez dostępu wilgoci. Najlepiej stosować pojemniki szklane z doszlifowanym zamknięciem lub pudełeczka z polimetakrylanu metylu. Nie zaleca się pojemników metalowych gdyż mogą one reagować z agresywnymi produktami rozkładu minerału. Nie wskazane są również opakowania z polietylenu, bowiem na on dość dużą chłonność wody którą będzie potem oddawać do suchego wnętrza. W celu usunięcia z pojemnika resztek wilgoci dobrze jest na jego dnie umieścić granulki substancji suszącej. Najlepiej do tego celu nadaje się żel krzemowy który jest substancją chemicznie obojętną. W stanie świerzym ma on barwę wodnisto-białą z niebieskim odcieniem. W miarę nasycania się wodą stopniowo bieleje przyjmując odcień żółty lub różowy. Należy go wtedy wymienić na nowy. Zużyty żel krzemowy można regenerować wygrzewając go w przez około 2 godziny w temperaturze 110 0C. W trakcie suszenia powinien on być rozłożony cienką warstwą na dużej czystej powierzchni.

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnych stron kliknij jeden z poniższych interaktywnych przycisków.

 

            UWAGA!!! Encyklopedia Minerałów ma dość dużą objętość. Przy takiej ilości niesionej informacji możliwe są oczywiście różnorakie pomyłki. Dlatego prosimy wszystkich odwiedzających o zgłaszanie wszelkiego rodzaju wykrytych błędów.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY