MAJĄTKI I DZIERŻAWY

 

            W swojej kilkusetletniej historii Borzęccy posiadali wiele różnych włości od pojedynczych folwarków po wielkie latyfundia. Niestety nie byli w stanie utrzymać ich w swoich rękach. Przed rokiem 1945 zaledwie kilku polskich ziemian nosiło nazwisko Borzęcki. No cóż, majątek rzecz nabyta.

 

 

OBJAŚNIENIA

Włóka = 17,955 ha = 179500 m2.
Wiorsta = morga nowopolska = 5599 m2
Hektar [ha] = 10000 m2

 

1 łokieć polski = 2 stopy polskie. | 1 mórg pruski = 25,532 arów.
  = 0,8099 arszyna. | 1 mórg chełmiński = 56,170 arów.
  = 0,576 metra. |
1 sążeń polski = 3 łokcie polskie. | 1 kwarta polska = 1 litr.
1 arszyn = 16 werszkom. | 1 korzec = 120 kwart. [Może 128 kwart.]
  = 0,7111936 metra. | 1 łaszt polski = 30 korcy.
1 stopa ross. = 0,3047973 metra. | 1 beczka = 25 garncy.
1 sażeń = 3 arszyny. | 1 czetwert’ = 209,9076 litrow.
    = 7 stóp. | 1 łaszt ross. = 16 czetwierti.
    = 2,1336 metrów. | 1 wiadro = 12,99276 litrow.
1 łokiec austr. = 0,7775586 metrów. | 1 beczka = 40 wiader.
1 sążeń austr = 1,896489 metrów. | 1 szefel pruski = 54,9615 litrów.
1 łokiec pruski = 0,66694 metrów. | 1 wispel = 24 szefle.
1 stopa pruska     | 1 łaszt pruski = 60 szefli
  lub reńska = 0,3238535 metrów. |
1 metr = 1,73611 łokci polskich. | 1 funt polski = 405,504 gramów

| 1 kamień = 25 funtów
1 mila geogr. = 7407,4074 metrów. | 1 centnar = 4 kamienie.
  = 4286,695 sąż. polskie. | 1 funt ross. = 409,51156 gramów.
  = 6,9437 wiorst. | 1 pud   = 40 funtów.
1 mila polska     | 1 berkowiec = 10 pudów.
  lub ross. = 7 wiorst. | 1 funt. austr. = 560,060 gramów.
1 wiorsta. = 1500 arszynów | 1 centnar = 100 funtów austr.
  = 1066,7805 metrów. | 1 funt pruski = 500 gramów.
1 kilometr. = 1000 metrów. | 1 kilogram = 1000 gramów.
1 mila. austr. = 7585,937 metrow. | 1 tonna   = 1000 kilogramów.

| 1 łaszt okrętowy = 2 tonny.
1 włóka. pols.     |
  (nowopolska) = 30 morgów. | 1 złp.   = 15 kop.
1 mórg polski = 55,9872 arów. | 1 rubel   = 100 kop.
  = 0,512459 dziesiatyn. | 1 rzł. w. a., gulden    
1 diesiatyna = 2400 sąż. kw. |   albo floren = 61,742 kop.
  (diesięcina) = 1,9508 morgów n. p. | 1 marka niemiecka    
    = 109,252 arow. |   w złocie = 30,871 kop.
1 hektar = 100 arów. | 1 talar   = 3 marki.
1 ar   = 100 metrów kw. |    
1 mórg austr. = 57,5464 arów. |        

 

 

BORZĘCINEK LUBELSKI

Słownik geograficzny, 1880/1: Borzęcinek Lubelski (dawniej Borzęcin) - wieś i folwark w powiecie lubelskim, gminie i parafii Krzczonów. W XVI i XVII wieku właścicielami części gruntów byli Borzęccy.

Krzepela, 1915: Borzęcinek Lub./Lub. p. Krzczonów. 1531. Adam Borzęcki z Kozarzowa h. Pólkozic NS. - P. 15. El. 1. 2. M. Gal. i Pol.

Krzepela, 1928: 1531 (Borzacin) dr. szl.: Adam Borzęcki (z Kozarzowa) h[erbu] Półkozic N. II. 256. i Klem. Petka. P. 363. 1676 Kośmiński h[erbu] Lubicz N. V. 287. i dr. szl. Stan[isław] Borzęcki P. 15a.

 

 

BELEŃ

Nejman, 2017: BELEŃ v. Beluń, Bieleń i Zagórzyce par. Strońsko, p. zduńskowolski, w 1783 r Mikołaja Borzęckiego cześnika, dobra nabyte w 1720 roku od sukcesorów Wojciecha Wiewiórowskiego. Po ojcu Karolu Tymienieckim syn Tomasz i jego spadkobiercy. Wartości 180 tys. złotych. Od Tymienieckich majątek nabył Sebastian Behm w 1839 r. za 140 tys. zł. W 1827 roku 21 domów i 250 mieszkańców. Ziemi włościańskiej 86 mg, dworskiej 1014 mg w tym ornej 800 mg. (Kobyłecki 1831 k.664, SGKP t.14, s.270).

 

 

BOJOWICE

Gliwa, 2003: Bojowice. Wieś, położona w powiecie przemyskim, była własnością Jana Konstantego Borzęckiego, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 roku.

 

 

BRYCKIE

Epsztejn, 2008: 13. Gubernia K[ijowska]. Powiat berd[yczowski]. Miejscowość Bryckie. Właściciel Morgulec Władysłąw, Morgulec Marian. Całkowita powierzchnia majątku w dziesięcinach 470 d. Całkowita powierzchnia majątku w hektarach 513,5. Powierzchnia urzytków w dziesięcinach 434 d. Powierzchnia łąk w dziesięcinach 55 d. Powierzchnia nieużytków w dziesięcinach 36. Honoraty Borzęckiej, potem Trzecieskich. (Spis, k. 55; Spisok, s. 300, SGKP, t. 1, s. 393; t. 15, cz. 1, s. 240).
14. Gubernia K[ijowska]. Powiat berd[yczowski]. Miejscowość Bryckie. Właściciel Rogozińska Antonina (z. d. Bieniewska). Całkowita powierzchnia majątku w dziesięcinach 451 d. Całkowita powierzchnia majątku w hektarach 492,7. Powierzchnia urzytków w dziesięcinach 444 d. Powierzchnia łąk w dziesięcinach 91 d. Powierzchnia nieużytków w dziesięcinach 7. Honoraty Borzęckiej, potem Trzecieskich. (Spis, k. 55; Spisok, s. 300, SGKP, t. 1, s. 393; t. 15, cz. 1, s. 240).
15.Gubernia K[ijowska]. Powiat berd[yczowski]. Miejscowość Bryckie. Właściciel Certowicz (zmarły). Całkowita powierzchnia majątku w dziesięcinach 944 d. Całkowita powierzchnia majątku w hektarach 1031,4. Powierzchnia urzytków w dziesięcinach 904 d. Powierzchnia łąk w dziesięcinach 110 d. Powierzchnia nieużytków w dziesięcinach 40. Honoraty Borzęckiej, potem Trzecieskich. (Spis, k. 55; Spisok, s. 300, SGKP, t. 1, s. 393; t. 15, cz. 1, s. 240).

 

 

BUKOWA

Słownik geograficzny, 1880/1 (S.461): Bukowa - wieś w powiecie samborskim położona nad potokiem stanowiącym prawy dopływ rzeki Strwiąż o milę na północ od Fulsztyna, półtorej mili na północ od Starej Soli i półtorej mili na północny wschód od Chyrowa. W drugiej połowie XVIII wieku właścicielem tego majątku był Aleksander Borzęcki.

 

 

BYSZYCE

Słownik geograficzny, 1900/15/1 (S.159): Byszyce (dawniej Biszyce) - wieś w powiecie wielickim o 13 kilometrów od Wieliczki. Właścicielem tego majątku był ziemianin Joachim Borzęcki.

 

 

CZAPLE

Słownik geograficzny, 1880/1 (S.732): Czaple - wieś w powiecie samborskim położona nad rzeką Strwiąż o półtorej mili na zachód od Starego Sambora i trzy-czwarte mili na północny wschód od Starej Soli, w okolicy bardzo urodzajnej z łagodnym klimatem. Znajdują się tu ruiny wielkiego zamku i dwór z pięknym ogrodem. W połowie XVIII wieku majątek ten stał się własnością Jerzego Lubomirskiego. Po jego śmierci córka Barbara sprzedała Czaple rodzinie Borzęckich. W 1786 roku właścicielem tych dóbr był Stanisław Borzęcki, podstoli koronny. Znajdował się tam wtedy kościół pod wezwaniem Św. Anny oraz klasztor księży karmelitów, fundacji Borzęckich (nieistniejący już w roku 1880). W początkach ostatniej dekady XVIII wieku Piotr Borzęcki wyprzedał większość majątków ziemskich zarówno odziedziczonych po ojcu, jak i otrzymanych w posagu żony (chyba w spadku po matce). W rękach rodziny przez następne kilkadziesiąt lat utrzymały się tylko Czaple i nabyty później od Barbary Lubomirskiej Humieniec. Dopiero w 1837 roku Honorata Borzęcka (córka Aleksandra) sprzedała oba te majątki Dawidowi Jędrzejowiczowi.

Rakowski, 2013/1: Przy szosie do Chyrowa, 12 km na zachód od Sambora, leży nad Strwiążem wieś CZAPLE. Miejscowość ta należała do prywatnych dóbr Tarłów z ośrodkiem w Laszkach Murowanych. Po wyjściu Laszek z rąk Tarłów Czaple pozostały przy nich aż do I pot. XVIII w. kiedy trafiły do Lubomirskich. W końcu XVIII w. od Barbary Lubomirskiej majątek kupili Borzęccy, a w 1837 r. Honorata Borzęcka sprzedała go Jędrzejowiczom, rodzinie pochodzenia ormiańskiego, i w ich ręku pozostawał do lat międzywojennych. Ostatnimi właścicielami byli Gumińscy.
Zamek Borzęckich, którego ruiny przetrwały do I wojny światowej, już na początku XIX w. musiał być niezdatny do zamieszkania, bowiem w pierwszej połowie tego stulecia Borzęccy albo Jędrzejewiczowie wybudowali nowy dwór w stylu klasycystycznym, który przetrwał w dobrym stanie do naszych czasów. Obecnie mieści wiejską szkołę. Jest to parterowy budynek na planie wydłużonego prostokąta, nakryty niskim, czterospadowym dachem. Większą część fasady obejmuje bardzo szeroki portyk wgłębny z czterema parami kolumn. Centralną część elewacji ogrodowej akcentuje ryzalit z czterema pilastrami dźwigającymi trójkątny szczyt. Na osiach skrajnych dwa pseudoryzality z podobnymi szczytami. Elewacje wieńczy szeroka opaska i gzyms kroksztynowy. W otoczeniu dworu zachowały się fragmenty starego drzewostanu - pozostałość parku dworskiego. Na jego obrzeżach znajdują się fragmenty wałów ziemnych, prawdopodobnie pozostałość wcześniejszego zamku.
Dzieje
Czapli dzielił sąsiadujący z nimi od południowego wschodu Humieniec (TyManeub), z tym że tamtejszy majątek pozostał do II wojny światowej w ręku Jędrzejewiczów. Do tego czasu też istniał wybudowany przez Karola Jędrzejewicza nowym portykiem zajmującym całą ścianę frontową. Dziś nie ma tam żadnych śladów założenia dworskiego.
Na północ od
Czapli, po drugiej stronie doliny Strwiąźa, leżą przy linii kolejowej SĄSIADOWICE.
Około 1742 r. dzięki fundacji starosty żydaczowskiego Franciszka Borzęckiego drewniane budynki klasztorne zastąpiono nowymi, murowanymi. Zgromadzenie uniknęło kasat józefińskich.
W 1828 r. zabudowania padły ofiarą pożaru, lecz kościół nie doznał poważniejszego uszczerbku.
Zespół klasztoru karmelickiego w Sąsiadowicach znajduje się na wzniesieniu zwanym Górę Łaskawą, ok. 1 km na zachód od zabudowy wsi, przy szosie do Felsztyna. Pierwotnie składał się z trzech dwukondygnacyjnych skrzydeł tworzących asymetryczną podkowę. Po rozebraniu skrzydła północnego pozostało skrzydło środkowe z wtopionym w nie kościołem oraz krótkie, prostopadłe skrzydło południowe.
Kościół św. Anny, obecnie w całości otynkowany (przed remon­tem prezbiterium było z nagiej czerwonej cegły), składa się z prostokątnej nawy, do której przylegają duże kaplice Matki Bożej Szkaplerz­nej i św. Józefa, oraz pięciobocznego prezbiterium z dużą zakrystią. Naroża prezbiterium wspierają masywne szkarpy. Nad dachem nawy ażurowa ośmioboczna wieżyczka z ozdobnym hełmem. Dwukondygna­cyjna fasada ma cechy dojrzałego baroku. Zdobią ją dwie wiązki pilastrów toskańskich na wspólnych cokołach. Drugą kondygnację ujmują spływy wolutowe zakończone obeliskami, a w zwieńczeniu znajduje się półkoliście zamknięty szczyt. W polu środkowym fasady płyciny z malo­widłami Matki Bożej Niepokalanej i św. Anny Samotrzeciej. Z obu stron do kościoła przylegają skrzydła klasztoru, których dekorację uproszczono podczas niedawnego remontu.
Nawę i prezbiterium kościoła nakrywają sklepienia kolebkowe, w kaplicach sklepienia kolebkowe z lunetami. Chór muzyczny o falistej li­nii wspiera się na dwóch filarach i dwóch półfilarach przyściennych opiętych pilastrami. Przejście z prezbiterium do zakrystii zdobi ka­mienny portal. Cennym elementem wystroju są pokrywające niemal całe wnętrze XVIII-wieczne malowidła, które niestety w latach 1990-92 przemalowano farbami olejnymi. Składają się na nie kompozycje alego­ryczne, bogata ornamentyka oraz iluzjonistyczne elementy architektury nawiązujące do dzieł lwowskiego malarza Stanisława Stroińskiego. Na uwagę zasługuje pochodzące z trzeciej ćwierci XVIII w. barokowe wy­posażenie wnętrzatrzy polichromowane i ozdobione ornamentem rocaille ołtarze, ambona i balkoniki na ścianach prezbiterium. Znaczna część zdobiących niegdyś ołtarze rzeźb figuralnych, których autorstwo przypisuje się twórcom z kręgu barokowej szkoły lwowskiej, znajduje się obecnie w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki. Uwaga: na początku 2010 r. w kościele wybuchł pożar.
Po północnej stronie zespołu klasztornego zachowały się pozostałości umocnień ziemnych z I poł. XVII w. - wysoki wał porośnięty starymi drzewami i narożny bastion północno-zachodni. W obrębie bastionu stoi murowana dzwonnica z II poł. XVIII w. - masywna, dwukondygnacyjna wieża nakryta dachem namiotowym, o elewacjach zdobionych półkoliście zamkniętymi wnękami i pilastrami.
mm Po przeciwnej stronie szosy do Felsztyna znajduje się nieduży cmentarz parafialny z kilkudziesięcioma podniszczonymi nagrobkami. Nieco dalej, przy drodze w kierunku Felsztyna, po tej samej stronie co klasztor, znajdują się pozostałości jeszcze jednego cmentarza (być może klasztornego), bez zachowanych nagrobków, rozpoznawalne jedynie jako kępa zieleni.

Klasztor, 2018: Klasztor. Okres budowy: 1742. Fundator: Podstoli wielki litewski Franciszek Borzęcki. Informacja o obiekcie: murowany kościół ufundowany w r. 1589 przez Erazma Herburta, konsekrowany w r. 1591, został w r. 1609 przekazany karmelitom. Klasztor drewniany zastąpiony murowanym ok. r. 1742 z fundacji Franciszka Borzęckiego, podstolego litewskiego. Zlikwidowano pierwotną fasadę kościoła, którą zasłonił budynek klasztoru z centralnie umieszczoną kruchtą. W r. 1828 klasztor spłonął, a jego odbudowę zakończono w r. 1834. W r. 1940 klasztor został zajęty przez armię sowiecką i przystosowany na szkołę podoficerską. W r. 1946 placówka została opuszczona. Do r. 1958 budynki klasztorne były użytkowane jako magazyn kołchozowy. Popadający w ruinę kościół wraz z klasztorem został odzyskany w r. 1989. W latach 1989-1995 przeprowadzono gruntowny remont założenia karmelitańskiego. W r. 2010 pożar zniszczył dach oraz znaczna cześć kościoła. Odbudową świątyni prowadzili od r. 2011 karmelici, którzy przejęli swoją dawną placówkę. Prace konserwatorskie prowadzone były ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

 

 

CZERNAWCZYCE

Słownik geograficzny, 1880/1 (S. 819): Czernawczyce - wieś nad rzeką Leną w powiecie brzeskim (gubernia grodzieńska) o 200 wiorst od Grodna, o 15 wiorst od Brześcia i o 21 wiorst od Kamieńca. Powierzchnia parafii  wyniosła i bezleśna z dobrymi łąkami. Dobra czerniewczyckie były dziedzictwem książąt Radziwiłów którzy często puszczali je w dzierżawę. W 1755 roku zgodę na wykupienie praw do dzierżawy folwarku czerniewczyckiego z rąk poleskiej rodziny Lewkowiczów otrzymał Antoni Borzęcki.

 

 

DRAŻNIEW

Słownik geograficzny, 1881/2 (S. 142): Drażniew - wieś w powiecie sokołowskim, gmina Korczew, parafia Rusków. Dobra drażniewskie składały się z folwarku oraz trzech wsi: Drzaniew, Ruda Drażniewska i Wólka Drażniewska. W 1866 roku grunta dworskie liczyły 1661 mórg, w tym 322 morgi gruntów ornych i ogrodów, 100 mórg łąk, 121 mórg pastwisk, 787 mórg lasów, 106 mórg zarośli oraz 225 mórg nieużytków i placów. Na wsie przypadało ogółem 489 mórg.
W 1930 roku właścicielem majątku liczącego w tym czasie 98 ha był Grzegorz Borzęcki.

 

 

GŁĘBOKA

Słownik geograficzny, 1889/10 (S. 363-364): Głęboka (ukraińskie: Hlyboka) - na wschód od zabudowań wiejskich a na płn. od drogi do Felsztyna leży na wzgórzu („Góra Łaskawa”, „Mons placidus”) klasztor karmelitów, z murowanym kościołem św. Anny. W kościele jest grobowiec Borzęckich a w ścianie wmurowane dwa wizerunki owalne: Borzęckiego i jego żony i napis objaśniający, że tu spoczywa Franciszek Borzęcki i żona jego Maryanna z Pociejów z datą 1717 r.

 

 

GŁUCHÓW

Nejman, 2017: GŁUCHÓW par. Głuchów, p. turecki,vnad rzeczką Teleszyną. W połowie 16 wieku Zarębów i potem kolejno Ostrowskich, Wężyków, Pstrokońskich, Cieleckich, Borzęckich i Zaborowskich. Ma obszar 1650 mg w tym włościańskich 390 mg, lasu olszowego 240 mg, łąki irygowane, stawów 6 z gospodarstwem rybnym. Wieś wzorowo zabudowana. W 1827 roku miała 25 domów i 182 mieszkańców. Kościół św. Mateusza Apostoła w 1753 roku kosztem Tomasza Gałczyńskiego wybudowany został. (SGKP t.2 s.612, Pstrokoński1841 k.340, PGkal.).

Słownik geograficzny, 1881/2: Głuchów, leży nad rzeczką Teleszyną o 4 w. od Dobry. W połowie XVI w. własność Zarembów następnie Ostrowskich, Wężyków, Pstrokońskich, Cieleckich, Borzęckich, obecnie Zaborowskich. Przestrzeni 1650 mor. z czego włościanie posiadają mor. 390, dwór zaś ma gruntów ornych 660 mor. n. p. , łąk 300 m. , lasu Olszowskiego 240 m. pastwisk i ogrodów 60 m. Łąki irrygowane, stawów 6, z gospo darstwem rybnem. Wieś ta jest wzorowo za budowana, r. 1827 miała 25 dm. , 82 mk. , dziś 43 osad. Kościół pod tytułem św. Mateusza Ap. w. 1753 kosztem dziedzica Tomasza Gałczyńskiego wybudowany został. O roku ustanowienia paraf. niewiadomo. Księgi metryczne, związków małżeńskich znajdują się od r. 1570, akta zejścia od 1734 lecz nie prowadzone w porządku lat 2 powodu małego i niewystarczającego proboszczowi utrzymania. Parafia ta często bez pasterza dusz zostawała i dla tego kościół i zabudowania plebańskie chyliły się ku upadkowi. Teraz dopiero od lat 30 kilku własnych posiada pasterzy, dla tego też kościół i inne zabudowania w lepszym są stanie. Ks. Bonifacy Baryłkiewicz r. 1875 cmentarz ogrodził. Do parafii Głuchowskiej należą wsie Głuchów, Wilczków i Borek Głuchowski. Na cmentarzu grzebalnym znajduje się kaplica św. Salomei. Parafia liczy dusz 722. 7. G. , wś, pow. stopnicki, gm. Potok, par. Drugnia. Leży na lewo od drogi z Chmielnika do Rakowa. Wspomina Długosz II 389. W 1827 r. było tu 31 dm. , 191 mk. 8.

 

 

GRODZISKO

Słownik geograficzny, 1881/2 (S. 843): Grodzisko.- miasteczko (wraz z wsiami Grodzisko Dolne i Grodzisko Górne) w pobliżu ujścia Wisłoka do Sanu w powiecie łańcuckim (województwo lwowskie). Ostatni właściciel Grodziska z rodziny Lubomirskich, osławiony hulaka i awanturnik, Marcin „książe bandyta”, przehulał, zdaje się i Grodzisko, gdyż jest ono dłuższy czas w zastawie. W 1779 roku ma je na krótko Aleksander Maciej Borzęcki. W roku 1787, jak uwidacznia metryka józefińska, miasteczko Grodzisko, jest już w sekwestracji u Michała Drohojowskiego.

 

 

JURCZENKA

Słownik geograficzny, 1890/11 (S. 602: hasło Susłowice): Jurczenka - wieś (majątek królewski) w powiecie latyczowskim, gmina Susłowce na Podolu. W 1764 roku prawo do jej dzierżawy otrzymał Andrzej Borzęcki.

 

 

KAMIEŃSK

Herby: Kamieńsk. - miasto nad rzeką Kamionką w powiecie radomszczańskim (południowa część województwa łódzkiego). W drugiej połowie XVIII wieku Kamieńsk był własnością rodziny Borzęckich. W 1780 r. mieszczanie Kamieńscy wszczęli tumult w proteście przeciwko podjętej przez nowego właściciela próbie podwyższenia świadczonej przez mieszczan renty feudalnej. W czasie rozruchów poranieni i pobici zostali prezydent, wójt i członkowie magistratu będący faktycznie jedynie narzędziem dworu. Za pokrzywdzonych uznano również oficjalistów i służbę dworską. W 1783 roku Piotr Borzęcki, oddał dobra kamieńskie w zastaw Danielowi Spinkowi. W 1786 roku Spinek nabył je za sumę 140000 złotych polskich.

Gmina Kamieńsk: Pod koniec osiemnastego wieku było w Kamieńsku 59 mieszczan – rolników. Rolnictwo i propinacja odgrywały decydującą rolę w strukturze gospodarczej miasteczka. W 1780 r. wystąpiły spory między dworem a mieszczanami zwane „tumultem”. W wyniku tumultu wiele osób zostało poranionych i pobitych. Byli to wyłącznie członkowie magistratu oraz oficjaliści dworscy, którzy zostali zranieni przez mieszczan. Za pokrzywdzonych uznano prezydenta i wójta jak i służbę dworską, którzy w czasie tumultu stanowili jedno ugrupowanie.
Samorząd w szlacheckim Kamieńsku był bezpośrednim narzędziem dworu. „Tumult” miał charakter konfliktu społecznego, a bezpośrednią jego przyczyną, były próby nowego posiadacza Kamieńska podwyższenia świadczonej przez mieszczan renty feudalnej. W 1783 r. dziedzic Kamieńska Piotr Borzęcki, oddał swoje dobra w zastaw innemu szlachcicowi Danielowi Spinkowi. Spinek w 1786 r. nabył je za sumę 140000 złotych polskich.

 

 

KAMIONKA

Kamionka: Kamionka jak większość miast w dawnej Polsce była miastem prywatnym. Właścicielami Kamionki i całego klucza okolicznych dóbr byli, poczynając od XV wieku Tęczyńscy, Oleśniccy, Górkowie, Szamotulscy, Daniłowicze, Michałowscy, Prażmowscy, Puzynowie, Niemyscy, Pepłowscy a od 1735 r. Bielińscy i 1799 r. Zamoyscy, którzy byli również posiadaczami Pałacu w Kozłówce.W historii Kamionki znane są nazwiska, które od XV wieku do chwili obecnej noszą jej mieszkańcy Borzęcki, Soszka, Wierzchoń, Kożuch i inne.

 

 

KIKISZÓWKA

Słownik geograficzny, 1883/4: Kikiszówka, wś, pow. berdyczowski, nad strugą do Hnyłopiaty wpadającą, o 7 w. na płd. od Berdyczowa, par Machnówka. Ma 475 mk. prawosł. , 18 katol. ; cerkiew św. Parascewii, drew. , z r. 1759, wystaw, przez stolnika owruckiego Stanisława Kostkę Baczyńskiego. Czwarta część wsi należy, z mocy koofiskaty, do skarbu, a reszta 351 dzies, do Ludw. Humnickiego do r. 1861 Onufrego Borzęckiego, dawniej Grudzińskich; włościanie mają 330 dzies. ziemi.

 

 

KONSTANTYNÓW

Kozierady: Konstantynów (dawniej Kozierady) - osada ((dawniej miasteczko i folwark) na wzgórzu w powiecie konstantynowskim, gmina Zakanale, parafia Janów województwo lubelskie w odległości 7 wiorst od Janowa. W 1660 roku w majątku Kozierady rozłożyły się chorągwie hetmana Czarnieckiego, wysłane na wyprawę moskiewską. Wtedy to w okolicy odbył się pamiętny pojedynek Jana Chryzostoma Paska z braćmi Nurzyńskimi a potem z Jasińskim. Ponieważ miał on miejsce w obozie wojskowym jego uczestnicy mogli zapłacić za to gardłem. Szczęśliwie dzięki pertraktacjom Pawła Borzęckiego dowódcy jednej z chorągwi cała sprawa skończyła się dla Paska pomyślnie.
Około 1744 roku Karol Józef hrabia Odrowąż Sedlicki, ówczesny właściciel dóbr Kozierady na cześć swojej żony Konstancji przemianował je na Konstantynów i uczynił miasteczkiem. Pobudował też pałac i założył przy nim park angielski. Po bezpotomnej śmierci Sedlickiego, prawa spadku po nim zgłosiły się rodziny Warszyckich i Pieniążków. W wyniku licznych procesów, jakie toczyły się przez następne czterdzieści lat, dobra na Podlasiu prawem sukcesji przeszły na Borzęckich i Czartoryskich. Status tego spadku w rękach nowych właścicieli nadal jednak pozostawał niejasny, jako że ciągle domagano się licytacji tych dóbr celem wyrównania niedoboru pozostawionego przez Sedlickiego w kasie koronnej. Deficyt ten wynosił ponad 300000 złp. co na tamte czasy było sumą równowartą połowie magnackiej fortuny. Należąca do rodziny Borzęckich część dóbr liczyła w sumie około 600 włók gruntów. W jej skład wchodziły folwarki: Konstantynów, Witoldów, Kozierady, Komorno, Zaklinki, Antonin i Wandopol. W 1792 roku Piotr Borzęcki sprzedał ten majątek Turnie.

Dwór w Konstantynowie
(grafika hrabiego Antoniego Ledóchowskiego).

Słownik geograficzny, 1883/4 (S. 359): Konstantynów, okr. sąd. Komarno; odl. 7 w. od Janowa, leży na wzgórzu przy trakcie wojennym z Warszawy do Brześcia prowadzącym. Miejscowość ta dawniej zwała się Kozierady. Tu w r. 1660 stało wojsko hetmana Czarneckiego wybierające się na wojnę rosyjską. Tu odbył się ów sławny pojedynek Paska z braćmi Nurzyńskimi i Jasińskim, o którym tak jowialnie w swoich pamiętnikach Pasek opowiada. Około 1744 r. Karol Józef hr. Odrowąż Sedlnicki, podskarbi w. k., do którego majętność ta należała, od imienia żony swej Konstancji nazwał Kozierady Konstantynowem. Nazwa Kozierady pozostała tylko jako pamiątka w nazwie małego folwarku do dóbr tych należącego. Sedlnicki zrobił K. miasteczkiem.,, pobudował pałac obronny dla siebie i założył przy nim park angielski. Dobra K. po śmierci Sedlnickiego prawem sukcesji przeszły na Borzęckich i Czartoryskiech; Od czartoryskich schedę wyprocesowali Wężykowie, a Borzęcki część swoją sprzedał Turnie.

 

 

KOROSZCZYN

Słownik geograficzny, 1883/4 (S. 421): Koroszczyn - wieś i folwark w powiecie bialskim, gmina Kobylany Nadbużne, parafia Kobylany o 3 wiorsty od rzeki Bug, 4 wiorsty od rzeki Kszny i 10 wiorst od miasta Brześć Litewski. W skład dóbr koroszczyńskich wchodziła wieś Koroszczyn i dwa folwarki: Koroszczyn i Samowicze.
Od początku XVI wieku do końca XVIII wieku dobra te należały do książąt Szujskich. W połowie XVIII wieku ich dzierżawcą był Antoni Borzęcki.

 

 

KOSARZEW

Słownik geograficzny, 1883/4 (S. 439): Kosarzew (dawniej Kozarzów) - wieś w powiecie lubelskim, gmina Krzczonów, parafia Bychawa. Rozległy majątek ziemski na Lubelszczyźnie niegdyś gniazdo rodowe Borzęckich. Obejmował dwa folwarki: Kosarzew Górny i Kosarzew Dolny.
Kosarzew Górny posiadał 1463 morgi gruntów, w tym 721 mórg gruntów ornych i ogrodów, 1 morgę łąk, 9 mórg pastwisk, 710 mórg lasów oraz 22 morgi nieużytków i placów. W skład folwarku wchodziły dwie wsie: Kosarzew Górny z 393 morgami gruntów i Taklin z 215 morgami gruntów.
Kosarzew Dolny posiadał 1396 mórg gruntów, w tym 1066 mórg gruntów ornych i ogrodów, 34 morgi łąk, 264 morgi lasów, 32 morgi nieużytków i placów. W skład folwarku wchodziły cztery wsie: Kosarzew Dolny z 690 morgami gruntów, Romanów z 58 morgami gruntów, Ursulin z 319 morgami gruntów i Włodziów z 53 morgami gruntów.
W 1876 r. ze składu folwarku Kosarzew Dolny wydzielono trzeci folwark Kosarzew Środkowy. W jego obrębie znalazło się 466 mórg gruntów, w tym: 376 mórg gruntów ornych i ogrodów, 15 mórg łąk, 61 mórg lasów oraz 14 mórg nieużytków i placów. W skład folwarku weszła wieś Kosarzew Średni z 248 morgami gruntów.

 

 

KOŚCIELEC

Polaczek, 1914: Z końcem XVIII. wieku dziedzicem Kościelca był Wincenty Borzęcki (zm[arły] 10. czerwca 1794 [roku]), następnie przeszedł Kościelec wskutek małżeństwa Katarzyny Borzęckiej w dom Franciszka hr[abiego] Szembeka...
Z napisów nagrobnych, w kościele [parafialnym] się znajdujących, na wspomnienie zasługują, mianowicie poświęcone pamięci Wincentego Borzęckiego, tutejszego dziedzica i kolatora, zm[arłego] 10. czerwca 1794 [roku], Józefa Borzęckiego, dziedzica Pogorzyc, zm[arłego] 26. października 1799 roku, następnie Franciszka hr[abiego] Szembeka, zm[arłego] r[oku] 1853 w 72 roku życia; ten pomnik nagrobny położyła Katarzyna z Borzęckich hr[abina] Szembekowa wraz z córką Seweryną Czajkowską... oraz pamięci Aleksandra hr[abiego] Szembeka, ur[orzonego] 20. września 1816 [roku], zm[arłego] 13. lutego 1849 [roku] w Dreźnie, i Karoliny hr[abianki] Szembekówny, zmarłej 11. list[opada] 1850 [roku] w 22. roku życia, dzieci Franciszka i Katarzyny z Borzęckich Szembeków; wreszcie pamięci Florentyny z Szembeków Rembowskiej, ur[odzonej w] 1811 [roku], zm[arłej w] 1837 [roku]
Z końcem XVIII [wieku] dziedzicem Pogorzyc był Józef Borzęcki, zmarły 26. paźdź[ernika] r[oku] 1799.

 

 

KROBIA

Krobia: Krobia (Kröben). Województwo:wielkopolskie. Powiat:gostyński. Gmina:Krobia. Rodzaj obiektu: Zamek. Rejestr zabytków: Obiekt:ruiny zamku biskupiego, nr rej.: 196 z 22.08.1968. Stan obecny: Teren wyspy i fosy - własność J.S.T.
Krobia jest jedną z najstarszych miejscowości Wielkopolski. Ponoć już w XI w. Władysław Herman wybudował tu pierwszy kościół p.w. św. Idziego. Według Długosza kościół ten wybudował w XII w. Piotr Dunin. W 1232 r. książę wielkopolski Władysław Piwacz nadał wieś Pawłowi Grzymale, biskupowi poznańskiemu i jego następcom, zaś już w 1258 r. Krobia została wymieniona jako gród kasztelański. Pierwsza warownia wymieniana w zapiskach z 1440 r. jako "stuba" albo "fortalicji episcopalis" powstała na wzgórzu za miastem, z fundacji Andrzeja z Bnina w poł. XV w. Jeszcze wcześniej jak twierdzą badacze, istniała tu zapewne warownia drewniana, wybudowana w poł. XIV w. Pierwsza pisana wzmianka o
zamku pochodzi z 1445 r., a w źródłach występuje on jako castrum, castellum, fortalicium i arx. W XVI w. Krobia była już zamożnym miastem i to w tamtym okresie biskup Benedykt Izdbieński dokonał znaczącej przebudowy zamku. Hrabia Raczyński w swoich wspomnieniach twierdzi, że budowniczym zamku był Włoch, budowniczy poznańskiego ratusza - Jan Baptysta Quadro. W okresie swego istnienia zamek był przebudowywany jeszcze kilkukrotnie, zaś podczas wojen szwedzkich i wojny północnej został zniszczony. Na przestrzeni XVIII w. miasto niszczyły także zarazy i liczne pożary. W 1. poł. XVIII w. tenutariuszami Krobii byli Borzęccy, z których Paweł ożenił się w 1729 r. z Konstancją Bogucką. Jego siostra Aniela w 1730 r. wyszła za Ignacego Skórzewskiego. W tamtym czasie w Krobii istniał dwór (o czym wiemy z licznych zapisek) i zapewne nie był to niszczejący zamek. We dworze mieszkał również ekonom krobskiego klucza dóbr - Jakub Chłochoł. Tam też rodziły się dzieci Chłochołów. Funkcję po Jakubie przejął gen. ekonom dóbr kl. krobskich - Józef Kmita. W 2. poł. XVIII w. posesorami dóbr byli Młodziejowscy, kasztelanice nakielscy. Ludwik Młodziejowski, syn Stanisława - biskupa poznańskiego zmarł w 1787 r. w Lesznie. Był kawalerem orderu Św. Stanisława, a dobrami zarządzał od 19 lat. W zapiskach jest też mowa o folwarku krobskim, jednak na skutek rozbudowy miasta nie jesteśmy w stanie obecnie zlokalizować tego miejsca. Na przeł. XVIII i XIX w. posesorem dóbr był Michał von Krynkowski, ożeniony z Klarą Elsner. Zmarł na dworze w Krobii w 1807 r., a w dniu śmierci nawrócił się z luteranizmu na katolicyzm. Krynkowscy mieli córkę Katarzynę, która w 1808 r. zaślubiła kapitana wojska polskiego, Jana Nepomucena Jabłońskiego. Mniej więcej w tym okresie w zapiskach pojawia się Stara Krobia; prawdopodobnie tak właśnie przezwano folwark wraz z dworem i tam nadal mieszkali potomkowie Jabłońskich oraz Krynkowskich. Z całą pewnością nie były to pobliskie Chumiętki (Marienheim), które występują w Regestach jako oddzielne dobra. Od ok. 1839 r. Stara Krobia należała już do Melchiora Kurowskiego. W 2. poł. XIX w. pozostałości zamku wyburzono, a na jego miejscu wybudowana została szkółka. W owym czasie dobra Krobia znajdowały się pod zarządem administratora, Pawła von Gładysza ożenionego z Agnieszką Dziedzińską. W 1890 r. urodził im się syn Marian Józef Gładysz. Krobia była miastem powiatowym, zaś powiat krobski był jednym z największych w Wielkopolsce. W 1871 r. Krobia liczyła 1596 m-ców, w tym 1462 katolików, 57 ewangelików i 77 żydów, choć przez wcześniejsze stulecia istniał zakaz osiedlania się tych ostatnich w mieście. Pod koniec XIX w. w Krobii znajdowały się cztery kościoły, dwie cegielnie, dwa dworce kolejowe, liczne zakłady i kilka wiatraków dookoła miasta od strony płd.-wschodniej. Krobia w 1930 r. liczyła 2285 m-ców, zaś wieś gminna Stara Krobia 618 m-ców. Niestety nie wiemy w jakim dokładnie okresie szkółkę rozbudowano, być może na jej miejscu powstał nowy budynek, który został przeznaczony na cele administracyjne lub szkolne. Po 2. wojnie światowej, w latach 1980-81 przeprowadzono badania zamku, podczas których odkryto relikty domu wschodniego oraz zarys murów obwodowych. Nieznane są poszczególne fazy rozwoju przestrzennego zamku. Badania utrudniał też zapewne wznoszący się pośrodku wyspy budynek. Został on przezwany "pałacem na fosie" i w okresie powojennym należał do Urzędu Miasta. Mieściła się w nim także biblioteka, zaś w ostatnich latach znajdował się tutaj Urząd Stanu Cywilnego. W 2014 r. wymieniony został dach budynku, przeprowadzono też prace oczyszczające fosę. W ostatnich latach przebudowywane są garaże stojące za pałacem.

 

 

LUBLIN

Pileckie ślady: Pałac Pocieja w Lublinie. Wystawiony został w l. 1678-1700 przez Ludwika Pocieja, wojewodę wileńskiego w południowej pierzei ulicy Królewskiej u jej zbiegu z ulicą Żmigród (dawniej pod nr. 207, obecnie 17.), na gruntach zakupionych od Szaniawskich. W XIX i XX wieku był nadbudowywany i ma obecnie charakter kamienicy mieszkalnej. Po raz pierwszy pałac został pokazany na planie d’Orxera z 1716 r. W 1730r., po śmierci Ludwika Pocieja, pałac dziedziczyła jego córka Ludwika, której mąż Franciszek Borzęcki sprzedał nieruchomość Tomaszowi Długskiemu, podkomorzemu lubelskiemu.

 

 

LWÓW

Słownik geograficzny, 1884/5 (S. 496): Lwów - stołeczne miasto Galicji. Oprócz rozległych majątków ziemskich, hrabina Honorata Borzęcka, miała pałac we Lwowie, mieszczący się obok gmachu namiestnictwa. Po jej śmierci w 1853 roku przeszedł on w drodze spadku w ręce Alfreda Młockiego, od którego został następnie odkupiony przez państwo austro-węgierskie.

    

Żeliwna ambona fundacji hrabianki Honoraty Borzęckiej
 w kościele św. Piotra i Pawła we Lwowie.

Vul. Tuhan-Baravovskoho: Do działki na której znajdował sie pałac hrabianki Honoraty Borzęckiej prowadziła ślepa odnoga odchodząca od ulicy Tuhan-Baranovskoho (dawniej Sakramentok). Zajmowała dość duży obszar z pochodzącym z XVIII wieku pałacem i budynkami gospodarczymi. Od połowy XIX w. właścicielami działki byli Franciszek i Sabina Młoccy. W 1863 r. pałac został przebudowany na zlecenie Wandy z Młockich Korytowskiej. W 1886 r. Iwan Lewyński, wówczas jeszcze młody i sławny w przyszłości lwowski architekt, przedsiębiorca i fabrykant budowlany, otrzymał od Korytowskiej zlecenie opracowania projektu przebudowy pałacu. Jednak rok później pomysł odbudowy został z niewiadomych powodów porzucony przez właściciela, który zamiast tego zlecił temu samemu architektowi zaprojektowanie kamienicy mieszkalnej (dochodowej). Kamienicę zbudowano przed pałacem, bliżej ulicy. W 1904 r. działkę wraz z pałacem i kamienicą kupiła żydowska rodzina Rohatyna. Wprowadziła się ona do kamienicy mieszkalnej zlecając jednocześnie rozbiórkę pałacu. Obecnie dawną działkę Młockich zajmują domy przy ulicy Tuhan-Baranovskoho 12 i 14 oraz budynki Akademii Handlowo-Ekonomicznej.

 

 

ŁAZISKA

Słownik geograficzny, 1884/5 (S. 621): Łaziska - wieś i folwark w powiecie nowomńskim, gmina i parafia Jakubów. W końcu XVIII wieku właścicielami Łazisk byli Borzęccy. W 1789 roku Potr Borzęcki sprzedał ten majątek Dembowskim.

 

 

LEŻAJSK

Katalog, 1989 (S. 6): Najstarsze wsie wzmiankowane są tu od połowy XIV wieku. Większość dóbr stanowiły wtedy królewszczyzny. Z czasem własność ziemska przeszła do rąk Tarnowskich i Jarosławskich (wiek XV), później Stadnickich, Kostków, Pileckich, Lubomirskich, Opalińskich i Branickich (wiek XVI i XVII). W wieku XVIII znaczne majątki posiadali tu Potoccy i Grabińscy, a także Pohoreccy i Borzęccy.

 

 

ŁODYGOWICE

Łodygowice - wieś nad potokiem Żylcza (dopływ rzeki Soła) w powiecie bialskim w Galicji w okolicy podgórskiej, lesistej. Na początku XVIII wieku dobra łogygowickie były własnością rodziny Warszyckich. Liczne w tym czasie zajazdy i sądy spowodowały upadek majątku. Po śmierci Jerzego Warszyckiego 1733 roku dobra te przeszły drogą spadku w ręce Ludwiki Marianny z Pociejów Borzęckiej córki Ludwika Pocieja i Emerencjanny z Warszyckich oraz jej męża Franciszka Borzęckiego podstolego litewskiego. Z małżeństwa tego pozostało troje dzieci: Justyna, Piotr Feliks i Aleksander. Piotr Feliks dziedzic Mińska roztrwonił majątek. Zmarł bezpotomnie w 1784 roku. Justyna wyszła za Ignacego Kalinowskiego, cześnika halickiego, starostę lelowskiego, pułkownika królewskiego i posła na sejm, Ten w roku 1773 w imieniu swoim i swoich dzieci zawarł ze szwagrem Aleksandrem Borzęckim układ majątkowy o spadek po Emercjannie z Warszyckich Pociejowej Montmorecy będącej babką Borzęckich i prababką dzieci Kalinowskiego. Na podstawie tego układu Kalinowski dostał Łodygowice z przyległymi wsiami na dożywocie. Nowy dziedzic był sparaliżowany i poruszał się na wózku inwalidzkim. Został, więc pierwszym, który stale rezydował w dobrach łodygowickich. Powiększył on pola uprawne i poprawił stan majątku. Ignacy Kalinowski łatwo pogodził się z losem państwa i narodu polskiego. W roku 1782 zasiadał już w Stanach Galicyjskich powołany tam przez cesarza Józefa II. Po śmierci Ignacego w roku 1795 dobra łodygowickie przeszły w spadku na hrabinę Honoratę Marcelinę Borzęcką, która tytuł hrabiowski kupiła w tzw. „kiosku wiedeńskim”. Borzęcka była kobietą próżną i niegospodarną. W 1840 roku państwo łodygowickie składające się wówczas z 19 wsi kupił od niej za 500000 florenów m. k. Książę Anhalt - Cothen Pszczyński.

Schematismus, 1839: Łodygowice. W. K. Bes. Honorata von Borzęcka. Just. Żywiecer Magistrat.

Dwór w Łodygowicach: Dwór w Łodygowicach zwany potocznie „zamkiem” początkowo wyglądał zupełnie inaczej. Komorowski będąc panem tamtejszych dóbr postawił we wsi drewniany dwór, który trafił w ręce wspomnianego Rarowskiego Krzysztofa. Ten nie cieszył się własnością zbyt długo i sprzedał czy zamienił się nim z Jerzym Zbaraskim, który w miejscu szesnastowiecznej budowli zaczął stawiać w 1629r murowaną rezydencję.Nie zdążył dokończyć budowy umierając w 1631r i zadanie to wypełnił kolejny właściciel Łodygowic- Stanisław Warszycki. Powstała murowana warownia otoczona murem, fosą oraz wałem pełniąc w tamtych niepewnych czasach rolę granicznej fortyfikacji, stawiając skuteczny opór Szwedom podczas wojny 30stoletniej. Majątek zaczął podupadać do czego przyczyniły się waśnie o ziemie, sądy oraz zajazdy i taki trafił w 1773r do Ignacego Kalinowskiego. Dzięki niemu stan dóbr uległ poprawie. Podczas rozbiorów Łodygowice trafiły do Galicji, a kolejną spadkobierczynią została Honorata Marcelina Borzęcka sprzedając wszystko w 1840r księciu pszczyńskiemu. Do 1866r Łodygowice miały kilku właścicieli i kupione zostały przez Klementynę Primovesi de Weber, której córka wyszła za Adolfa Clobusa- austriackiego majora.. W tym czasie dwór obronny został przebudowany tracąc cechy obronne- zmieniono dach, powstał balkon, arkady wejściowe i zmianie uległy również wnętrza. Dawne fortyfikacje częściowo rozebrano, wały przerobiono na stawy i założono ogród, gdzie zobaczyć można było pawie czy bażanty. Do dworu dobudowano szklaną oranżerię, która odnowiona pozostała do dziś.

Pałac w Łodygowicach: Murowany, obronny dwór w Łodygowicach wznosić zaczął książę Jerzy Zbaraski w roku 1630. Nowa budowla zastąpić miała stary, drewniany dwór. Po śmierci Zbaraskiego tutejsze dobra stały się własnością Wiśniowieckich, potem zaś - jako wiano - trafiły w ręce Stanisława Warszyckiego. Ten zaś, wojewoda mazowiecki i kasztelan krakowski, był w owych czasach bohaterem licznych awantur, znanym z niezbyt uczciwych interesów i postępków, a przy tym miał też ujawniać sadystyczne skłonności wobec swych bliskich oraz poddanych. Warszycki postanowił kontynuować budowę rezydencji. W 1673 r. dwór otoczony został nowymi fortyfikacjami. Miały one stanowić zabezpieczenie w niespokojnych czasach, gdy okoliczne tereny były łupione nie tylko przez wroga, ale i nieopłacane wojska krajowe. Warszycki sam zresztą też nie gardził najazdami na ziemie sąsiadów. Z początkiem XVIII w. przedstawiciele rodu Warszyckich spierali się o majątek, także przy użyciu przemocy. Jeden z nich, Jerzy, w 1709 r. zajął rezydencję siłą. Po okresie przynależności do Warszyckich, łodygowicka fortalicja w latach 30-tych XVIII w. wraz z tutejszymi dobrami przeszła w ręce Borzęckich, a następnie kolejnych rodów. Budowla przez pewien czas, szczególnie w wieku XIX, dość często zmieniała właścicieli - zarówno arystokratów, jak i kupców. W 1866 r. majątek zakupiła Klementyna Primovesi de Weber, będąca żoną austriackiego majora, Adolfa Klobusa. Oni to dokonali gruntowanej przebudowy, podczas której obiekt utracił dotychczasowe cechy dworu obronnego. Powstały wówczas arkady wejściowe, neogotyckie attyki oraz charakterystyczny, glazurowany dach. Zmienione zostały także wnętrza. Pałac znajdował się w rękach rodziny Klobusów do śmierci ostatniego przedstawiciela rodu, Otto Klobusa, w 1942 r. W 1945 wnętrza obiektu zostały gruntownie okradzione. Później łodygowicki pałac pełnił różne funkcje.

Gmina Łodygowice: Druga połowa XVII wieku była dla państwa łodygowckiego i jego mieszkańców bardzo trudna. Po długoletnich wojnach z Kozakami i Szwedami, ziemie te zostały wyniszczone co spowodowało migrację ludności na Śląsk, Węgry i Morawy. Po śmierci Warszyckiego w 1681 roku dobra łodygowickie przechodziły różne koleje losu. Najpierw dostały się w ręce jego syna – Jana Kazimierza Warszyckiego, potem szwagra – Michała Warszyckiego, a po jego śmierci w 1697 roku zarządza nimi wdowa po Janie Kazimierzu – Zofia Domicela. Od 1707 roku dochodzi do ciągłych sporów o te ziemie. Liczne zajazdy, sądy spowodowały upadek majątku, który w końcu dostał się rodzinie Borzęckich. W 1773 roku włości przeszły w posiadanie Ignacego Kalinowskiego – cześnika halickiego, starosty lelowskiego, pułkownika królewskiego i posła na sejm, który powiększył pola uprawne i poprawił stan majątku. Na skutek rozbiorów Polski, dobra łodygowickie znalazły się w granicach Galicji. Rząd austriacki podzielił Galicję na tzw. „cyrkuły”. Posiadłości łodygowickie znalazły się w granicach cyrkułu w Myślenicach, a od 1819 roku w obrębie cyrkułu w Wadowicach. Po Kalinowskim posiadłość objęła Honorata Marcelina Borzęcka, która w prawa dziedziczki ziemi łodygowickiej weszła na mocy spadku. Borzęcka sprzedała Łodygowice w 1840 roku księciu Von Anhalt – Cathen Pszczyńskiemu.

Barański, 2007: W latach 1733-1840 kluczem łodygowickim władali Borzeccy; w 1840 roku hrabina Borzęcka sprzedała całe dobra, obejmujące wówczas 18 wsi, za 500 tys. florenów księciu pszczyńskiemu Ludwikowi Anhalt-Coethen.

Pilickie ślady: Od połowy XVI wieku właścicielami byli Komorowscy, którzy mieszkali w  drewnianym dworze. W  1629 r. murowany zamek na miejscu dworu zaczął wznosić Jerzy Zbaraski. W 1631 r., po śmierci właściciela budowę przerwano. Łodygowice jako spadek przeszły w ręce Wiśniowieckich herbu Korybut. W następnym roku Helena Wiśniowiecka wniosła je w posagu Stanisławowi Warszyckiemu. Warszycki kontynuował budowę niewielkiej rezydencji obronnej, którą w 1673 r. otoczył fortyfikacjami kamienno-ziemny na planie kwadratu o boku ok. 150 m, z bastionami w narożnikach oraz obiegającą całość fosą napełnioną wodą z pobliskiej Żylicy. Na bastionach znajdowały się platformy będące stanowiskami dla armat. Brama wjazdowa mieściła się w kurtynie południowo-zachodniej, na wprost głównego wejścia do dworu. Całość otoczona była fosą, Po śmierci Stanisława Warszyckiego (1682 r.) Łodygowice wraz z dworem dziedziczyli jego krewni. W 1714 r. na mocy wyroku sądowego Ludwik Pociej odebrał Łodygowice Warszyckim. Po śmierci Jerzego Warszyckiego, w 1733 roku dobra te przeszły drogą spadku w ręce Ludwiki MariannyPociejów Borzęckiej córki Ludwika Pocieja i Emerencjanny z Warszyckich oraz jej męża Franciszka Borzęckiego podstolego litewskiego. W 1849 r. dobra łodygowickie nabył bielski kupiec Rudolf Teodor Seelinger. W 1866 r. Łodygowice nabyła Klementyna Primovesi de Weber, żona austriackiego majora Adolfa Klobusa. Przebudowali oni gruntownie obiekt zacierając jego cechy obronne. Powstał wtedy nowy dach, na którym zlikwidowano latarnię z dwoma oknami, balkon, arkady wejściowe i neogotyckie attyki, Gruntownie zostały przebudowane wnętrza. Klobusowie mieszkali w Łodygowicach do 1942 r. Z dawnych szczegółów architektonicznych wnętrza zachowały się jedynie dwa renesansowe, kamienne obramowania drzwi. Na elewacji tylnej do lat powojennych zachowały się ślady dekoracji sgraffitowej. Dzisiejsza elewacja to w znacznym stopniu efekt przebudów dworu w XIX w. Zachowały się jedynie fragmenty fortyfikacji.

 

 

MASZÓW

Polskie dwory: Maszów Górny. RUDNIK gm. zespół dworski i folwarczny, po 1920, nr rej.: A/316 z 31.05.1985: dwór, park( ogród), suszarnia, magazyn, 2 chlewnie. W XVIII wieku dziedziczyli tu Borzęccy, Piaseccy i Nieprzeccy oraz Kobylańscy.

 

 

MILKOWSZCZYZNA

Milkowszyzna - wieś nad Niemnem, powiat grodzieński, o 41 wiorst od Grodna. Należał do Chreptowiczów. Po ślubie Konstancji Chreptowicz z Antonim Borzęckim przeszedł w ręce Borzęckich. Niedługo potem Borzęccy sprzedali ten majątek mężowi swojej córki Teresy, Benedyktowi Pawłowskiemu. W skład majątku wchodził drewniany dość skromny dwór o dachu krytym gontem. Miał on otynkowane i pobielone ściany, nisko osadzone okna i dwa ganki na końcach. Z pałacu w kierunku gościńca biegła alejka w połowie której znajdowała się drewniana kapliczka o żółtych ścianach. Dwór był otoczony parkiem angielskim z trawnikami, ścieżkami i mostkami. Pośrodku parku znajdowało się niewielkie jeziorko. Obok znajdowały się dwa ogrody ogrodzone drewnianymi płotkami. W skład majątku wchodziło również kilka folwarków, 30 włók dobrze zadbanych lasów i wysokiej jakości łąki. Ruchomości wyceniane były na 10000 rubli. Wiele lat później Benedykt Pawłowski oddał Milkowszczyznę w dzierżawę za 5000 rubli w srebrze.  W majątku tym urodziła się Eliza Orzeszkowa. Była ona córką Benedykta Pawłowskiego i jego drugiej żony Franciszki z Kamieńskich.
[Pozostałości; Słownik geograficzny, 1883/4 (S. 428)].

Chmielowski, 1898: Wieś rodzinna Orzeszkowej Milkowszczyzna, leży o mil sześć od Grodna, w stronie północnej powiatu grodzieńskiego, na równinie szerokiej, złożonej z pól żyznych i łąk rozległych. Dwór w niej z dala już widać było z powodu mnóstwa drzew starych, przeważnie lip i klonów, strzelistych topoli włoskich i, obejmujących to wszystko, a wśród zieleni bielejących, murowanych sztachet, które biegły na przestrzeni przeszło wiorstowej. Naprzeciw ogrodu znajdowała się stacya pocztowa, zgrabny spory budynek, otoczony domkami, w których mieszkali pocztylioni i rzemieślnicy różni, napełniony ciągłym gwarem ludzi tętentem koni, stukiem kowalskich i kołodziejskich narzędzi i dzwiękem dzwonków pocztowych. Wszystkie te odgłosy słabemi echy dosięgały dworu nizkiego, długiego, z otynkowanemi na biało ścianami. Od ganku rozchodziły się we wsze strony szeregi lip tak dużych, że do objęcia ich paru ludzi zaledwo starczyło. Nad dachem w lecie klekotał w gnieździe bocian. Wnętrze domu zajmowało kilkanaście obszernych pokojów, z bardzo nizkiemi sufitami, co, o mroku szczególniej, nadawało im pozór smętny i tajemniczy. Okna od strony ogrodowi przeciwnej wychodziły na wielki dziedziniec z klombami krzewów i kwiatów pośrodku, a dalej na stojący tuż za dziedzińcem i zabudowaniami gospodarskiemi gęsty las liściasty.

Poczobut Oldanicki: Miejsce urodzenia Elizy Pawłowskiej – Orzeszkowej. Tutaj jej ojciec, Benedykt Pawłowski, miał piękny majątek, który odkupił od rodziców swojej pierwszej żony, Teresy Borzęckiej. Niegdyś dobra te, a i grunty okolicznych folwarków, należały do Chreptowiczów. Wiele lat później, przekazany w dzierżawę majątek przynosił 5.000 rubli srebrem czystego zysku. Ruchomości wyceniane były na 10.000 rubli. Obszerne grunty, pięknie zadbane lasy (30 włók), łąki wysokiej jakości. Drewniany, jednak dość skromny dwór z krytym gontem dachem, okna nisko tulące się do ziemi, otynkowane i pobielone ściany. Dwa ganki na końcach, gniazdo bocianie. Dookoła park angielski: trawniki, ścieżki, mostki, pośrodku niewielkie jeziorko. Dwa ogrody ogrodzone sztachetami. Utulna alejka prowadziła do gościńca, na którym stała poczta. W połowie alei drewniana kapliczka o żółtych ścianach. Wewnątrz, według opisów Orzeszkowej, dwór miał czternaście pokoi o niskich sufitach. Meble stare, ciężkie, bo nowsze i modniejsze były wywiezione do Ludwinowa, gdzie też przepadły. Na ścianach ubyło znacznie obrazów. W jednym z pokojów dwie wielkie szafy z książkami. Tutaj 25 maja starego stylu (według kalendarza juliańskiego), a 6 czerwca 1841 r. nowego stylu (według kalendarza gregorianskiego) ujrzała po raz pierwszy świat przyszła wielka polska pisarka/strong Eliza Pawłowska 1 voto Orzeszkowa 2 voto Nahorska.

 

 

MIŃSK

Słownik geograficzny, 1885/6 (S. 453): Mińsk - miasto wojewódzkie na Białorusi. Kiedy wojna z Rosją miała się ku końcowi, traktowano w Mińsku o warunkach pokoju lub zawieszenia broni. W tym celu przybyli do Mińska komisarze obu stron wojujących. Ze strony Rzeczypospolitej działali wówczas: Jerzy Hlebowicz starosta żmudzki, Stanisław Sarbiewski wojewoda mazowiecki i Hieronim Wierzbowski wojewoda sieradzki. Nagleni smutnym położeniem kraju, komisarze polscy zabierali się podpisać twarde warunki, poprzedzające ugodę i przyszły pokój, lecz świetne zwycięstwo Czarnieckiego i Sapiechy pod Połonką 28 czerwca 1660 roku, zmieniło postać rzeczy. Komisarze rosyjscy po otrzymaniu wieści o pogromie armii hetmana najwyższego rosyjskiego Chowańskiego, umknęli z Mińska, Polacy zaś, nie wiedząc nic o losie bitwy, pozbawieni przytem wszelkiej pomocy zbrojnej, z trwogą oczekiwali dalszych wypadków. Wówczas to hetman Czarniecki wysłał spod Połonki dla ich bezpieczeństwa oddział jazdy, złożony z 12 chorągwi, pod dowództwem Pawła Borzęckiego, zięcia wojewody mazowieckiego. Pod osłoną tej eskorty komisarze polscy Mińsk opuścili, udając się razem z wojskiem do obozu pod Lachowce...

 

 

MIŃSK MAZOWIECKI

Mińsk Mazowiecki - miasto powiatowe nad rzekami Wiśniówką i Srebrną (gubernia warszawska) w odległości 36 wiorst od Warszawy. Leży wśród piaszczystej i lesistej wyżyny. Dobra mińskie były w posiadaniu Mińskich, którzy w początku XVII wieku wznieśli tu okazały pałac. W XVIII majątek znajdował się już w posiadaniu Rudzińskich. W tym czasie w wystroju pałacu nie dokonano istotnych zmian. Właścicielem części Mińska był Stanisław Warszycki, miecznik koronny, żonaty z Marjanną Jordanówną. Jedyna ich córka Emercjanna wyszła za Ludwika Konstantego Pocieja, kasztelana wileńskiego, a później hetmana w. litewskiego. Jako wiano dostała dobra Dzierzązna, Jesionka i połowę Warszyc. Natomiast właścicielem Mińska został brat jej ojca Jerzy Warszycki, kasztelan a później wojewoda Łęczycki. Sprzedał on dobra mińskie Ludwikowi Pociejowi, mężowi swojej bratanicy…Potwierdzenie posiadania Mińska przez Pocieja stanowi zapis w Metryce Koronnej z 8 III 1720 podający, że Ludwik Pociej, kasztelan wileński i hetman wielki litewski po otrzymaniu z rąk Felicjana Grabskiego, chorążego i sędziego grodzkiego łęczyckiego, 16000 zł. p. za dobra Dzierzązna, Jesionka i połowę Warszyc, będących dziedzictwem Emercjanny Warszyckiej, córki zmarłego Stanisława Warszyckiego i Marianny z Jordanów, zapisuje jej podobną sumę 16000 zł. p. na swoich dobrach w ziemi czerskiej i wsi Jaworznia w ziemi wieluńskiej.
Córka Ludwika i Emercjanny Pociejów Ewa [Ludwika Marianna] wyszła za Franciszka Borzęckiego, starostę żydaczowskiego, podstolego litewskiego. Należy domniemywać, że jako jedyne dziecko dostała we wianie dobra mińskie. O pretensjach do Mińska wnuka Franciszka Borzęckiego, Piotra dowiemy się w dalszym ciągu tej historii.
Druga część Mińska należała w tym czasie do Wojciecha Opalińskiego. Po jego śmierci (24 III 1775), majątek przejęła jego żona Teresa z Potockich z pierwszego małżeństwa żona Jerzego Warszyckiego, wojewody łęczyckiego, brata znanego nam Stanisława miecznika koronnego. Dziwny to splot wydarzeń: pierwszy mąż Teresy Potockiej był ostatnim z rodu Warszyckich, a drugi Wojciech ostatni z rodu Opalińskich, a spadki po obu rodzinach stanowiły podstawę do walki o dobra mińskie. Teresa z Potockich Opalińska zmarła 30 X 1778 r. Z uwagi na brak potomka, po pozostałej po Opalińskich fortunie, wystąpiło z prawem spadkowym szereg rodzin.
Sprawa sukcesji o Mińsk i dobra okoliczne też nie jest całkiem jasna w świetle dostępnych źródeł. W dużym stopniu wyjaśniają te sprawy spadkowe dokumenty, a zwłaszcza korespondencja Potockich zawarta w archiwum roskim (Roś w pow. wołkowyskim, własność Potockich). O sukcesję mińską występowała rodzina ostatniej właścicielki Mińska Teresy z Potockich lv. Warszyckiej, 2v. Opalińskiej, tj. żona jej kuzyna Józefa Potockiego, kasztelana lwowskiego, Pelagia z Potockich wraz z synami Janem, starostą kaniowskim i Piotrem, starostą szczyrzyckim, ostatnim posłem polskim do Porty Ottomańskiej. W tej sprawie działał również kuzyn Pelagii Potockiej Piotr Potocki, kasztelan lubelski. Do tej grupy należał Ludwik Dąbski, wojewoda kujawski, książę Adam Czartoryski, gen. ziem podolskich i inni.
Z drugiej strony występowali tzw. „konsukcesorowie" wśród których najważniejszą osobą był Piotr Borzęcki, wnuk znanego nam już Franciszka Borzęckiego i Ludwiki z Pociejów, a syn Aleksandra Borzęckiego i Anny Ankwicz. Poza tym należeli tu Prot Potocki, starościc guzowski, Hieronim Wielopolski, koniuszy kor., Jędrzej Moszczeński, wojewoda inowrocławski, Stefan Dembowski, kasztelan czechowski i inni.
W niżej przytoczonej korespondencji często powtarza się stary termin prawniczy kondescencja. Oznaczał on sąd kondenscencyjny tj. zjazdowy, który był zwoływany wówczas gdy zwykły sąd nie był w stanie rozstrzygnąć szczególnie zawikłanego sporu. Osoby wyznaczone przez sąd zjeżdżały się na miejsce sporu. Wyrok tego sądu miał znaczenie wyświetlające, potrzebne dla prawomocności orzekanej przez właściwy sąd sprawy. Przed Śmiercią Teresy z Potockich Opalińskiej possesorem dóbr mińskich, czyli dzierżawcą, był Jan Potocki, starosta kaniowski. Jego list pisany do brata Piotra, starosty szczerzeckiego, w dniu śmierci Teresy Opalińskiej (30 X 1778 r.) przedstawia pierwsze spory o Mińsk. W pierwszych dniach marca 1779 r. odbyła się w Mińsku kondescencja. W wyniku dekretu sądu trzeba było jednak opuszczać Mińsk.
Mińsk objął Piotr Borzęcki, ale sprawa toczyła się dalej. Włączył się do niej kuzyn Pelagii Piotr Potocki, kasztelan lubelski. Dał on najwyraźniejsze naświetlenie tej skomplikowanej sprawy sukcesji po Warszyckich i Opalińskich. Trybunał Piotrowski rozstrzygnął, że Mińsk otrzyma Piotr Borzęcki, jako spuściznę po Warszyckich, a Potoccy otrzymają „substancję Opalińskich”. Sprawa choć ostatecznie przesądzona - Piotr Borzęcki został właścicielem całego Mińska i okolicznych dóbr - miała jeszcze epilog. Zażądano od Pana Potockiego, starosty kaniowskiego, wyliczenia się z jego działalności jako possesora Mińska.
Nie mieli szczęścia mieszkańcy Mińska do następnych, po Opalińskich, właścicieli. Piotr Borzęcki, typowy utracjusz, odziedziczywszy ogromne majątki, wyzbywał się ich po kolei. W 1789 r. sprzedał Łaziska Dembowskim, 1791 r., Księstwo Zbaraskie Mejsnerom, 1792 r., Konstantynów Tumie. Pozostał jedynie przy Mińsku z okolicznymi wsiami [Metryki Koronne 289, k. 409v; A Boniecki, Herbarz Polski, t. II, s. 67]. Jego poglądy polityczne można określić jako ultra konserwatywne a nawet anarchistyczne. W jeszcze gorszym świetle przedstawiała się działalność Borzęckiego jako pana na Mińsku. Doprowadziła ona do złożenia w 1791 roku przez mieszczan mińskich skargi do Stanisława Augusta
[58 - J. Woliński, J. Michalski, E. Rostworowski, Materiały do dziejów Sejmu Czteroletniego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1961, t. IV, s. 257-259]. W dniu 15.06.1791 roku otrzymali oni od króla specjalny glejt [A.G.A.D.  KRS W 460 g. Mińsk, k. 10-11]: Piotr Borzęcki zwrócił się ze skargą do sejmu na wydany przez króla Glejt. W jego imieniu wystąpił poseł sandomierski Skórkowski. Zakończenie tej sprawy znajdujemy w protokole rozprawy sądowej, która odbyła się w 1813 roku.
Po upadku Rzeczypospolitej i trzecim rozbiorze kraju (1795 r.) Mińsk znalazł się w granicach państwa austriackiego. Należał wówczas do okręgu Wiązowa, a od 1803 r. do cyrkułu siedleckiego. W 1806 roku klucz miński który wchodził w skład masy spadkowej po Piotrze Borzęckim został wystawiony na sprzedarz. Dobra mińskie kupił na licytacji w Dubnie 2 XI 1807 Karol hr. Jezierski herbu Nowina, syn Jacka, kasztelana łukowskiego. Zapłacił 1 065 124 zł. p. W skład dóbr tych wchodziły miasto i folwark Miński oraz wsie i młyny okoliczne. [Archiwum Państw. Miasta Stoł. Warszawy, Oddział w Otwocku, Księga Hipot. nr. 84, Mińsk, k. 1, 31 v, 33 v]
W pięć lat po licytacji odżyła jeszcze raz sprawa Borzęckiego.
W dniu 26 VIII 1812 ukazało się wezwanie Łukasza Bogusławskiego Wymieniono 45 wierzycieli w tym kościoły, klasztory, kapituły, burmistrza Mińska, ziemian, mieszczan mińskich i warszawskich.[66 - Gazeta Warszawska Nr. 72, 1812 r. dodatek drugi s. 1395, nr. 74 s.1418]
Od 1878 roku Mińsk należał do rodziny Dernałowiczów.
[
Jaroszewski, 1996; Katalog, 1968 (S. 18, 20); Rudziński, 1992/1/1; Słownik geograficzny].

 

 

MISTÓW

Mistów - wieś i folwark w powiecie nowomińskim, gmina Jakubów, parafia Mińsk, położony w odległości 7 wiorst od Mińska. W połowie XVIII wieku Mistów wchodzący w skład dóbr mińskich, trafił w ręce rodziny Borzęckich. W drugiej połowie XVIII wieku Borzęccy musieli chyba sprzedać wieś gdyż według pochodzącego z lat 1783-84 Regestru Diecezjów jako jej właściciel figuruje już podkomorzy Pniewski.
[Mistów; Słownik geograficzny, 1885/6 (S.504)].

 

 

MŁODZIEJOWICE

Młodziejowice. - wieś lw dolinie rzeki Dłubni, w powiecie miechowskim, gmina Michałowice, parafia Więcławice, położony na południe od Michałowic, w odległości 28 wiorst od Miechowa. W Młodziejowicach znajdują się ruiny renesansowego dworu oraz pozostałości założenia parkowego. W XVIII wieku właścicielami wsi był pan Borzęcki herbu Półkozic, a następnie Katarzyna Ankwiczowa herbu Awdaniec. We wsi znajdowało się wtedy 29 domów, a zamieszkiwało ją 126 mieszkańców. Istniała karczma, browar, dwór oraz młyn na Dłubni.
[Młodziejowice; Słownik geograficzny, 1885/6 (538)].

Laberschek, 2014: W 1781 roku miała tam miejsce rewizja granic. Od chwili, jak tylko urzędnik ustawił stolik u zbiegu Młodziejowic, Książniczek i Zdzięsławic, to Józef Borzęcki, pan na Boleniu i Młodzie Młodziejowicach, zakłócał czynności pomiarowe. Udało się jednak skontrolować granice, idąc „ścianą książnicką i młodziejowską” ku drodze opuszczonej i górze, dalej mijając wielki parów, Wilczy Dół, i schodząc nad brzeg Dłubni. Jak podkreślono, wcześniej stał tam kopiec graniczny Młodziejowic i Książniczek, usypany naprzeciw młyna papiernego. Następnie punktem granicznym był kamień zatopiony w Dłubni. Znalazł go chłop Józef Socha, który w obecności komisji granicznej zanurkował w rzece. Było to przy łąkach Młodziejowskich, obsadzonych pasem wierzb i wikliny koło przykopy. Za rzeką granica biegła łąkami aż do wielkiego rowu i kończyła się przy polach Bosutowa (AUJ, sygn. 2080). Do zgody nie udało się dojść. Wzywano chłopów z gromady na świadków. Pytano o Zagrodę Młodziejowską, leżącą pod wierzchołkiem góry i użytkowaną przez Franciszka Kałonia, chłopa młodziejowskiego. Przy okazji dowiadujemy się, że poniżej ciągnęło się aż do Dłubni pole zwane „od niepamiętnego czasu” Młynowisko. Pole to obsiewał Jacek Górka z Młodziejowic, a wspomniany Kałoń użytkował leżący po sąsiedzku grunt zwany Papiernią. Drugą część tego pola od rzeki do samej góry Kałoń dzielił z Janem Ciupą. Rosły tam wcześniej sady pełne śliw i grusz. Kiedy uschły, chłopi powycinali je i drewno sprzedali. Wierzchołek góry uprawiał poddany z Młodziejowic o nazwisku Stary. Z powodu niszczycielskiej siły wody chłopi wykonali przykopę pod szczytem góry, by chronić pola leżące poniżej. Wiadomo dalej, że pod lasem Młodziejowskim rozciągało się pole zwane Purga Wielka, gdzie szła granica obydwu wsi (AUJ, sygn. 2084). Po Olszanickich, aż do 1786 roku właścicielem Młodziejowic był Józef Borzęcki herbu Półkozic, cześnik bracławski, a przy tym furiat. Po nim dobra przeszły w ręce Katarzyny z Małachowskich Ankwiczowej herbu Awdaniec, która również posiadała sąsiedni, odległy o kilkanaście minut spaceru dwór w Michałowicach (G. Zań-Ograbek, Dwór w Młodziejowicach, s. 20–32). W 1774 roku wspomniany Józef Borzęcki odebrał z uczelni dokumenty dotyczące Młodziejowic. Przejął też udziały po Katarzynie z Machałowskich, wdowie po zmarłym w 1767 roku Nowosielskim. Wiadomo, że uczelnia miała tam ulokowane 70 480 zł, a wdowa 20 000 złp. (Liber beneficiorum et benefactorum Universitatis, T. 1, s. 647–648). Wiadomo dalej, że na granicy Książniczek i Młodziejowic w drugiej połowie XVIII wieku doszło do „bitwy chłopskiej”. Był tam również teren sporny. Na górze Winnica chłopi z Książniczek pasali bydło, ale dziedzic Młodziejowic Józef Borzęcki przegonił ich. Kiedy z powodu wody zalewającej pola jego poddani zaczęli robić przekopę na górze książnickiej, to „gdy się Książnice dowiedziały, wyszło kilkunastu chłopów rozrzucić tę przykopę, lecz Młodziejowice zegnawszy z dwóch wsiów [czyli też z Bolenia - przyp. M.W.] poddanych z wszelką bronią chłopską tęż górę gwałtem naszli”. Dopiero dziedzice musieli zaprowadzić zgodę między poddanymi. Ostatecznie Książniczki cofnęły się z granicą, obsadzając mokre miejsce wierzbami.

Naddłubmiańskie, 2008: W latach 60-tych do roku 1789, właścicielem wsi Młodziejowice oraz folwarku, był Borzęcki herbu Półkozic, cześnik bracławski, zaś od roku 1790 - Katarzyna z Małachowskich hrabina Ankwiczowa herbu Adwaniec.
W latach 1763-1791, we wsi znajdowało się 29 domów, w tym dwór (z rodziną szlachecką, liczącą 11 osób), browar - prowadzony przez rodzinę żydowską młyn w Dłubni, a także karczma - prowadzona również przez rodzinę żydowską bez gruntu oraz 22 chaty zagrodników, i chata tzw. ogrodnika i 2 chaty komorników. Ludność w 1787 roku - 126 mieszkańców (w tym 5 żydów) a w 1791 roku - 147 mieszkańców (w tym 8 żydów). Jeszcze w XVIII w. znajdował się we wsi
„staroświecki” zrujnowany pałac murowany Młodziejowskich herbu Ślepowron.
Od II połowy XVIII w., aż do końca wieku XIX, Młodziejowice często zmieniały właścicieli, byli tu: Borzęccy, Ankwiczowie, Gawrońscy, hrabiowie de Laveaux i ostatecznie Dyakowscy (1850-1889).

 

 

MODRZEWIEC

Słownik geograficzny, 1885/6 (574)].Modrzewiec - folwark w powiecie piotrkowskim, gmina Kleszczów, parafia Sulmierzyce. Majątek ten leżał na gruntach wsi Kleszczów odległej o 12 km. od radomska. W latach dwudziestych XIX wieku znajdowały się tu dwa budynki w których zamieszkiwało kilka osób. Zapewne jeden z tych budynków był dworem modrzewieckim a drugi oficyną dla służby. Majątek należał wtedy do Wincentego Borzęckiego, pełniącego jednocześnie funkcję wójta kleszczowskiego (być może funkcja ta była przypisana do majątku). Gdy w 1862 roku jego syn Narcyz powrócił po zakończeniu służby wojskowej do gniazda rodzinnego, zastał już tylko szczątki majątku rodziców. W sumie było tego 60 mórg zadłużonej ziemi i kilkaset rubli gotówką. Dzięki wytężonej pracy z czasem spłacił on długi i uporządkował gospodarkę dóbr modrzewieckich. Ożeniwszy się z wdową po Weychorze z domu Gadomską, właścicielką folwarku liczącego 280 mórg ziemi przeniósł się do żony, a na ojcowiźnie osadził brata Teofila. Teofil chyba równie dobrze gospodarzył w Modrzewcu skoro w 1885 roku majątek ten liczył już 185 mórg ziemi ornej.
W latach siedemdziesiątych XX wieku grunty majątku modrzewieckiego pochłonęła wielka odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. Po zakończeniu eksploatacji  ma tu powstać sztuczne jezioro i tereny rekreacyjne.

 

 

MRZYGŁÓD

Słownik geograficzny, 1885/6 (S. 771): Mrzygłód - miasto na lewym brzegu Sanu w powiecie sanockim, w dolinie otoczonej lesistymi góramiW końcu XVIII wieku właścicielem dóbr mrzygłódzkich był Aleksander Borzęcki.

 

 

NARAMICE

Słownik geograficzny, 1885/6 (S. 453): Naramice (Naramnice) - wieś, folwark i osada w powiecie wieluńskim, gmina i parafia Naramice w odległości 12 wiorst od Wielunia. Majątek ten położony był w odległości 17 kilometrów od Wieruszowa. W początkach XIX wieku należał do księdza Ignacego Borzęckiego.

 

 

NIEMIRÓW

Katalog, 1996: Niemirów. Pod koniec XVIII wieku dziedziczką Niemirowa była Teresa z Borzęckich Szaniawska (zm. 1813). Jej drewniana pomalowana na czarno ze złoceniami, tablica epitafijna inskrypcyjna, jest wmurowana we wschodnią ścianę nawy kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Stanisława biskupa w Niemirowie.

    

Kościół w Niemirowie i epitafium Teresy z Borzęckich Szaniawskiej
(fot. Robert Borzęcki, 2007).

 

 

OBREMSZCZYZNA

Słownik geograficzny (hasło Suchodół): Obremszczyzna - dobra w powiecie grodzieńskim, parafia Indura. Majątek ten leżał niedaleko Grodna. W połowie XIX wieku wraz z przyległymi włościami Suchodolina i Karolin należał do rodziny Borzęckich. W parku obrembskim znajdowała się kaplica z grobami rodzinnymi. Spoczęli w niej: Karol Borzęcki, jego żona Petronela z Zawadzkich, syn Józef Borzęcki oraz wierna służąca Katarzyna Suderowicz. Obecnie w kaplicy znajduje się parafia rzymsko-katolicka.

Dwór w Obrembszczyźnie z gankiem i oranżerią. Widok od strony ogrodu
(Muzeum Narodowe w Krakowie. Teka Grodzieńska. Sygn. III-r.a. 4393).

Krymowska, 2008: Ród Borzęckich herbu Półkozic w ciągu wieków miał wybitnych przedstawicieli na urzędach w Małopolsce, w Wielkopolsce, na Mazowszu i na Litwie, gdzie Borzęccy mieli dobra ziemskie w takich miejscowościach, jak: Opól, Sucha Dolina, Karolin i Obrembszczyzna w pobliżu Grodna.
O Obrembszczyźnie wspomina ostatnia jej właścicielka, Helena z Hallerów Duninowa: „Majątek duży, dwór stary wrośnięty w ziemię w pięknym parku, który z dwóch stron otoczony był rzeczką Piekiełka”. Kapryśna ta rzeczka wpadała zaraz za parkiem do Świsłoczy, dopływu Niemna. Rzeki, ruczaje, strumienie przecinały rozległą równinę. „Litwa to wyobrażenie wieczności: te obszary nieskończone, ta powolność każdego [...]” - pisała Celina Chludzińska, która w 1853 r. poślubiła Józefa Borzęckiego, właściciela Obrembszczyzny.
Ludzie tu mieszkający darzyli się zrozumieniem, życzliwością i w razie potrzeby wzajemnym wsparciem. Borzęccy świadczyli okolicznym włościanom różnoraką pomoc w ich niełatwym życiu. Petronela z Zawadzkich Karolowa Borzęcka np. umiejętnie i z poświęceniem pielęgnowała chorych. Celina natomiast organizowała pomoc materialną dla ubogich rodzin, zwłaszcza wielodzietnych. Córki Celiny z kolei uczyły dzieci katechizmu, czytania i pisania w języku polskim, przez co narażały się władzom rosyjskim. Świadectwem tych kontaktów z mieszkańcami są występujące w listach Józefa i Celiny bardzo liczne nazwy wsi i zaścianków położonych w pobliżu, jak np. Glindzicze, Gudziewicze, Kaleniki, Kowale, Kuźnicze, Litwinka, Siemierenki, Staniewicze, Zaniewicze i inne.
Dwór obrembski utrzymywał dobrosąsiedzkie kontakty z okolicznym ziemiaństwem. Borzęccy gościli u siebie i odwiedzali przyjaciół, krewnych i powinowatych przy okazji doniosłych wydarzeń rodzinnych, nie tylko radosnych, ale i związanych z trudnymi przeżyciami. I znów w zapiskach właścicieli Obrembszczyzny spotykamy nazwy miejscowości i nazwiska rodzin, które musiały opuścić ziemię ojców, a ich dwory w większości uległy zniszczeniu. Takie nazwiska, jak: Jeleńscy, Kotwiczowie, Daszkiewiczowie, Chrapowieccy, Massalscy, Niemcewicze, Niezabytowscy, Oskierkowie, Zalutyńscy - by wymienić przykładowo - przypominają znaczenie polskich rodów szlacheckich w tej części kraju.
Gospodarze Obrembszczyzny również opuścili rodzinny dwór w latach czterdziestych XIX stulecia, po wtargnięciu wojsk rosyjskich na Grodzieńszczyznę. Wnuczka Celiny i Józefa Borzęckich, Helena z Hallerów Duninowa wraz z rodziną zamieszkała w Warszawie i już nigdy stron rodzinnych nie zobaczyła. Zabudowania dworskie dzięki funkcjonującej w nich szkole dotrwały do lat osiemdziesiątych, a pomniki nasze, drzewa parku i alei nieco dłużej, ale i one podzieliły los zgotowany przez „nowych panów’.
Nie wszystko w Obrembszczyźnie uległo zniszczeniu; została kaplica grobowa Borzęckich, oddalona od dworu o ponad 2 km. Kaplicę postanowił wybudować po śmierci żony Petroneli Karol Borzęcki, ojciec Józefa. Z zachowanych listów Józefa dowiadujemy się o uciążliwych zabiegach w urzędach Kościoła katolickiego, prawosławnego, a zwłaszcza u gubernatora rosyjskiego w celu uzyskania pozwolenia na budowę kaplicy. Udało się ją wybudować w 1852 r. W katakumbach złożono prochy małżonków, Petroneli i Karola, ich synów i wnuków, oraz dwoje ze służby dworskiej. Celina Borzęcka, jadąc końmi z Kuźnicy do Obrembszczyzny, wzrusza się: „Na widok kaplicy naszej grobowej, tak pięknie oświeconej księżycem, ból uczułam na myśl o przeszłości, gdzie ileż łatwiej pełniła się służba Boża. Dziś proboszcz wiekowy, czy będzie w możności odprawienia Mszy św. w tej świątyni naszej ukochanej?”. Był rok 1887.
W 1912 r. Celina Borzęcka, już jako pierwsza zmartwychwstanka, odwiedziła rodzinę w Obrembszczyźnie i taką zostawiła notatkę: „Zrobiono parafię w naszej kaplicy grobowej [...] w niedzielę i święta tłumy się zbierają”. Tak jest do dzisiaj: tłumy się zbierają w kościółku parafialnym pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Józefa w Zaniewiczach. Obok kościoła powstał cmentarz grzebalny, a katolicy z okolicznych wiosek pieczołowicie troszczą się i o kościółek, i o cmentarz”.

Dwór w Obrembszczyźnie. Widok od strony Ogrodu.

Obwieszczenie, 1812: 1. Wypuszczaią się w arendowną possessyią dobra Swisłocz z folwarkami Boiary i Obrembszczyzna dziedzictwa niegdyś JW. Hetmana Ogińskiego w gubernii Grodzieńskiey w powiecie Grodzieńskim o mil trzy od Grodna położone, dobra te w naylepszych gruntach o wiorst 4 od Niemna, zawieraią w ogóle dymow 204, robotnika na tydzień 542, nielicząc gwałtow, wysiew do proporcyi robocizny zastosowany w większey połowie pszenny, życzący mieć dokładnieysze szczegóły tak o cenie, iako też o dalszych obiektach kontrahentów interessować mogących, raczą się udać w Wilnie, do xięgarni Uniwersytetu, która uwiadomi o mieyscu pomieszkania plenipotenta z ramienia JW. Grafa Kazimierza Rzewuskiego był. pisarza koron. dóbr tych zastawnika, do zawarcia układów maiącego plenipotencyią. W Grodnie W. Zadarnowski Adwokat sądu Gł. życzącym w tym mieście o kondycyach arendy iako też o stanie tych dóbr wywiedzieć się, podobnież da obiasnienia.

 

 

OPOL

Słownik geograficzny, 1886/7 S. 560): Opol - wieś i dobra w powiecie kobryńskim, gmina Opol, w odległości 70 wiorst od Kobrynia.. W latach osiemdziesiątych czy dziewięćdziesiątych XVIII wieku majątek ten nabył od rodziny Wiśniowieckich nieznany z imienia Borzęcki. Jego wnuczka Teresa, córka Karola i Petroneli z Zawadzkich poślubiając około1850 roku Kazimierza Ignacego Jeleńskiego herbu Korczak, również dziedzica sporej fortuny wniosła mu Opol w posagu. Z małżeństwa tego był syn, późniejszy właściciel majątku oraz trzy córki. Teresa zmarła w 1871 r.
W obrębie majątku znajdował się okazały zamek który jednak spłonął przypuszczalnie w początku XIX wieku, oraz przylegający do niego wspaniały park.

 

 

PARZNIEWO MAŁE

Słownik historyczno-geograficzny: PARZNIEWO MAŁE. (1433, 1441 Parznyewo Parvum, 1486 Parznyewo, [ok. 1496], 1522 de Minori Parznyevo) 6 km na NW od Nadarzyna, w XVIII w. Parzniewek, dziś Helenów, cz. wsi Nowa Wieś.
1441 Jan z Prażniewa sprzedaje z prawem odkupu swój czynsz z dóbr Granice i Prażniewo Panu Janowi Borzęckiemu kanonikowi warszawskiemu za 36 kóp gr szer. pras. (MK 3, 261).

 

 

POPOWO TOMKOWE

Polskie Zabytki: Popowo Tomkowe. Joachimshof. Województwo wielkopolskie. Powiat gnieźnieński. Gmina Mieleszyn. Rodzaj obiektu: Dwór. Stan obecny: własność prywatna, dom nr 35. W skład majątku oprócz Inaczewa Popowa i Popowa Tomkowego oraz Podleśnego wchodziła tzw. dziedzina Ossowska. Na pocz. XIX w. dziedzicem wsi był Józef Gozimirski (czy był to syn Jana?), który ok. 1820 r. wybudował tu dla zarządców obecny dwór. Posesorem w tym okresie był Wincenty Konarski, a od 1821 r. Nikodem Jaraczewski h. Zaremba ożeniony z Marianną. W dniu 17 lipca tegoż roku urodziła im się córka Wincencja Tekla. Na skutek małżeństwa córki Józefa, Febronii Ksawery Gozimirskiej ze Stefanem Borzęckim h. Półkozic (1786-1845), ten dostał Popowo T. jako wiano. W 1815 r. urodziła się ich córka Wiktoria, która 13 października 1846 r. w Kołdrąbiu wyszła za Edmunda Krynkowskiego, posesora Ujazdu. Krynkowski miał wcześniej żonę z którą się rozwiódł, Kordulę Skarżyńską h. Bończa. We dworze w Popowie rodziły się dzieci Krynkowskich: Stefania Apolonia (w 1848 r.), Dawid Józef (w 1851 r.) i Zdzisław Marian (w 1854 r.). Pod koniec XIX w. wieś przeszła zapewne w ręce niemieckie.
Dwór wzniesiony na planie prostokąta w dłuższej osi WzN-EzS, fasadą skierowany na SzW (dla uproszczenia - południe), parterowy, nakryty dachem naczółkowym. W fasadzie ryzalit zwieńczony trójkątnie, w elewacji północnej mniejsza wystawka, umieszczona analogicznie jak w fasadzie.
Pozostałości parku z XIX w. o pow. ok. 1,4 ha
[Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902; Teki Dworzaczka (Regesty, Monografie) Biblioteki Kórnickiej P.A.N.; Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl); Wojciech Józef Skowroński "Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI - XIX w."; Księga Adresowa Gosp. Rolnych Woj. Poznańskiego, 1926; Księga Adresowa Polski, 1930].

 

 

PRUSINOWICE

Ziemiaństwo polskie: Borzęcki Stanisław Prusinowice [pow. Łęczyca].

 

 

PRZYŁUKA

Przyłuka - miasto nad rzeką Dresną w powiecie berdyczowskim położone w odległości 65 wiorst na południowy wschód od Berdyczowa. Duży majątek ziemski słynący wyborową glebą. Składa się z Przyłuki Starej i Przyłuki Nowej które są oddzielone od siebie rozległym stawem. W początku XVIII wieku dobra przyłuckie należały do Emercyanny z Warszyckich p.v. Pociej s.v. księżnej Montmorency. Emercyanna miała z Ludwikiem Konstantym Pociejem, wojewodą litewskim i hetmanem Wielkiego Księstwa Litewskiego córkę Ludwikę Mariannę urodzoną w 1716 roku. Teoretycznie była ona jedyną dziedziczką ogromnej fortuny swojego ojca, lecz do spadku po nim pretensje zgłosił także jej stryjeczny brat Antoni Pociej i to on stał się w rezultacie jego głównym udziałowcem. Ludwika Maryanna otrzymała tylko Przyłukę wraz z kilkoma innymi majętnościami, spłatę 350000 zł. p. oraz srebra rodzinne. Wniosła ten majątek w wianie Franciszkowi Borzęckiemu podstolemu Wielkiego Księstwa Litewskiego i staroście Żydaczowskiemu. W 1731 roku małżonkowie zapisali sobie wzajemnie dożywocie. Franciszek był człowiekiem zacnym i gospodarnym. Z wielką umiejętnością pomnożył majątek rodziców a dzięki bogatemu ożenkowi jako pierwszy z rodziny Borzęckich stał się właścicielem fortuny już niemal wielkopańskiej. Zapewne z czasem Franciszek mógł by sięgnąć po najwyższe honory w państwie ale zmarł nagle 9 października 1743 roku. Po jego śmierci  Przyłukę odziedziczył jego syn  Aleksander Maciej starosta przemyski i dołżański, podstoli koronny, kawaler orderu św. Stanisława i Orła Białego. Odpowiednio do posiadanej fortuny, przyjął styl życia nie liczącego się z wydatkami magnata. Mimo że politycznie działał przede wszystkim na terenie województwa ruskiego, swą główną rezydencję założył w Przyłuce Starej, gdzie z jego inicjatywy wystawiono piękny dwór i założono ogród. Na przeciw pałacowej bramy, przy drodze wiodącej przez wieś do Winnicy, Aleksander ufundował kaplicę katolicką. Od kaplicy  na dziedziniec przedpałacowy wiodła z lewej strony szeroka, równoległa do bryły domu aleja przy której stała oranżeria. Na wprost pałacu, ale w dość dużej od niego odległości po przeciwnej stronie paradnego dziedzińca, wznosiła się oficyna. Stał tam również niewielki budynek którego dolna kondygnacja służyła jako lodownia a górna jako ptaszarnia. Po tej samej stronie ale w dalszej odległości od pałacu, mieściły się zabudowania folwarczne. Rozległy park krajobrazowy, sięgający podobnie jak cała rezydencja drugiej połowy XVIII wieku otaczał pałac z trzech stron. Od północy i zachodu dochodził do rzeczki Deśnianki, za którą ciągnęły się zabudowania wsi Przyłuka Nowa (dawniej Kisiele). Była tu kaplica publiczna, z kapelanem, z pensyą dla tegoż i ordynaryą. Ale z powodu, że okolica tutejsza od aktualnego kościoła w Zozowie, była zanadto oddaloną, konsystorz bracławski wydzielił dla kaplicy publicznej w Przyłuce parafią, składającą się ze wsi Nowej Przyłuki, Psiarówki, Krzywca, Kisielów, Cholewiniec, Łosijówki, Konstantynówki, Turbowa, Monczyna, Szeuderówki, Zbaraża, Oweczaczów, Hermanówi, Nowogrobli, Hubina, Kurawy, Kotiużyniec, Warszycy, Starej Przyłuki i Piotrówki.
W dobrach przyłuckich działała także słynąca w całej Rzeczpospolitej stadnina. Aleksander który był wielkim znawcą i miłośnikiem koni zapoczątkował w niej hodowlę koni czystej krwi arabskiej.  Ogiery do tej hodowli nabywano bezpośrednio w krajach arabskich a następnie przez Odessę sprowadzano do majątku Borzęckich.
Wzniesienie i utrzymanie wielkiej rezydencji oraz życie ponad stan podkopały w końcu fundamenty nawet tak wielkiego majątku. Ratując się przed ex dywizyą, Aleksander fikcyjnie wyprzedał część swoich obszernych dóbr różnym oficjalistom i adherentom a resztę majątku rozdzielił pomiędzy żonę Annę z Ankwiczów i syna  Piotra. Anna zarządzała  kluczem przyłuckim czyli tzw. Przyłuką Nową zwaną dawniej Kisiele już w 1780 roku. Pod koniec XVIII wieku do klucza przyłuckiego oprócz Przyłuki, należały jeszcze wsie: Cholewińce, Turbów, Czuprynówka, Wachnówka, Machnówka, Kurawa, Bryckie, Warszyca, Psiarówka, Łosijówka, Zbaraż Nowy i Hubin.
Po śmierci Anny z Ankwiczów dobra przyłuckie odziedziczyła najmłodsza z córek Aleksandra, hrabina  Honorata (1775-1858). Jako właścicielka Przyłuki była wzmiankowana już w 1802 roku, a w 1805 roku wybudowała tu nowy kościół murowany pod wezwaniem Św. Anny. Na początku XIX wieku Przyłuka podzielona została ostatecznie na dwie majętności: Starą i Nową, naturalnie rozdzielone stawem uformowanym przez rozlewisko rzeczne Deśnianu. Po śmierci Honoraty w 1853 roku majątek Przyłuka Nowa przeszedł drogą spadku w ręce jej siostrzeńca Alfreda Młockiego. Przyłukę Starą kupił Opitz. Słynna stadnina Aleksandra Borzęckiego przetrwała w całości do pierwszego dziesięciolecia XIX wieku. Później także i ona uległa rozproszeniu a największą jej część nabył Walenty Abramowicz z Józefówki, właściciel stadniny w Wołodarce.
[Aftanazy; Boniecki, 1900/2 (S. 67); PBS 1936/9 (S. 217); Bykowski, 1885; Słownik geograficzny, 1888 (S. 217)].

Hauser, 2008: Około 20 km na północny wschód od Winnicy, w dawnym województwie bracławskim położona jest wieś (pierwotnie miasteczko) Przyłuka Stara. Okoliczne dobra były własnością książąt Zbaraskich, później Warszyckich i Borzęckich. Tamtejszy pałac wzniósł Aleksander Maciej Borzęcki. Później dobra nabył Władysław Zdziechowski. Jego syn Czesław, w latach 1868-1870 przebudował pałac wg projektu Karola Majewskiego. Ostatnim właścicielem był do 1917 r. Rosjanin, Sergiusz Meryng, który w 1906 r. ponownie przebudował pałac, wzorując się na Pałacu Maryjskim w Kijowie. Jest to budowla dwukondygnacyjna, na planie prostokąta. W fasadzie głównej występują trzy ryzality: szeroki środkowy i węższe boczne. Dolną część elewacji pokrywa boniowanie. Od frontu portyk z dwiema parami filarów połączonych ściankami z otworami arkadowymi. Taras otacza balustrada. Bogatą dekorację ma ryzalit środkowy, z czterema parami kolumn korynckich. Barokowa oprawa okien. Elewacje boczne zamyka ścianka attykowa z balustradą. W elewacji ogrodowej balkon wsparty na dwóch kolumnach. Wysoki dach czterospadowy otacza attyka z cokołami. Częściowo zachowały się wnętrza, zwłaszcza westybul ozdobiony arkadami w stylu „mauretańskim”. W przetrzebionym parku stoi murowana lodownia, z neogotyckim wystrojem zewnętrznym. W 1996 r. w pałacu mieściła się szkoła.

Jusupowa, 2020: wieś Stara Pryłuka (hist. Przyłuka Stara), gdzie stoi pałac rodziny Borzęckich. Został zbudowany w stylu neobarokowym w 1780 roku przez podstolego koronnego Aleksandra Macieja Borzęckiego. Następnie dobra kupił Władysław Zdziechowski. Jego syn Czesław w latach 1868-1870 przebudował rezydencję według projektu Karola Majewskiego. Ostatnim gospodarzem majątku był Rosjanin Sergiusz Mering. Do niedawna znajdowała się tu szkoła z internatem, dziś budynek nie jest używany.

Antoniuk: Przyłuka Stara jest jedną z najstarszych miejscowości na Winnicczyźnie. Wspomina ją Latopis Ipatijewski w 1146 roku. W XVI wieku należała do książąt Zbaraskich. Janusz Zbaraski wybudował tutaj duży zamek obronny, o którym wspominał z czcią austriacki ambasador Erich Lassota. Niestety, zamek nie przetrwał. W czasach chmielnicczyzny przez jakiś czas w miasteczku przebywał Maksym Krzywonos, jeden z głównych przywódców powstania Chmielnickiego, z chanem krymskim, wkrótce jednak miasto zostało zniszczone przez Stefana Czarneckiego. W początku XVIII wieku stało się własnością Borzęckiego, stolnika koronnego. W 1780 roku Aleksander Maciej Borzęcki wybudował w nim wielki pałac w stylu neobarokowym. Ów szlachcic lubił popisywać się majątkiem, co pod koniec życia doprowadziło go na skraj bankructwa. W końcu Borzęccy musieli sprzedać Przyłukę Starą, która znalazła się w rękach Władysława Zdziechowskiego. Rezydencję przebudowano w 1870 roku według projektu Polaka Karola Majewskiego. W owym czasie w Przyłuce Starej mieszkał Czesław Zdziechowski – jeden z największych kolekcjonerów końca XIX wieku. Po jego śmierci syn, Czesław Zdziechowski młodszy, który wiódł hulaszcze życie w Kijowie i wciąż potrzebował dużych sum pieniędzy, zorganizował wielką aukcję. Oprócz porcelany, wyrobów z brązu i marmuru, broni i mebli ze staroprzyłuckiego pałacu wystawił na niej całą kolekcję obrazów ojca – ogółem 450 przedmiotów. Otrzymawszy z aukcji ponad 100 tysięcy rubli srebrem, Czesław Zdziechowski młodszy wkrótce sprzedał cały majątek Rosjaninowi Sergiuszowi Meringowi, który stał się ostatnim właścicielem Przyłuki Starej. Dmytro Antoniuk, opracowanie Irena Rudnicka

Słownik geograficzny, 1888/9: Stara Przyłuka. Prywatne miasto szlacheckie Przyłuka, położone w województwie bracławskim. Pałac w Starej Przyłuce, dwukondygnacyjny wybudowany na planie prostokąta przed 1780 r. w stylu neobarokowym przez Aleksandra Macieja Borzęckiego przetrwał do czasów współczesnych. W 1996 r. była tam szkoła. W skład zespołu pałacowego wchodziły: oranżeria, oficyna, budynek z lodownią w dolnej kondygnacji i ptaszarnią w górnej, stadnina z hodowlą koni czystej krwi arabskiej, zabudowania folwarczne, brama, rozległy park krajobrazowy oraz ogród.
Przyłuka Nowa Łączy się z Przyłuką Starą, w której stoi pomniejszona kopia pałacu Maryjskiego w Kijowie. Przyłuka Stara jest jedną z najstarszych miejscowości na Winnicczyźnie. W początku XVIII wieku[miasto]stało się własnością [Franciszka] Borzęckiego, stolnika koronnego. W 1780 roku Aleksander Maciej Borzęcki wybudował w nim wielki pałac w stylu neobarokowym. Ów szlachcic lubił popisywać się majątkiem, co pod koniec życia doprowadziło go na skraj bankructwa. W końcu Borzęccy musieli sprzedać Przyłukę Starą, która znalazła się w rękach Władysława Zdziechowskiego.

 

 

RÓŻANKA

Pilickie ślady: Pałac Pocieja w Różance. Różanka z czterema wsiami i trzema folwarkami od XVI wieku była w rękach Pociejów. Ich posiadłości na tych terenach objęły później dodatkowo Włodawę z jedenastoma wsiami i siedmioma folwarkami oraz Orchówek a od 1708 r. jeszcze Terespol z jedenastoma wsiami i pięcioma folwarkami. W początkach XVIII w. Ludwik Pociej wybudował w Różance wspaniały zespół pałacowy otoczony ogrodem francuskim. Projekt przypisuje się królewskiemu architektowi Józefowi Pioli. Gmach ten w stylu włoskim spoczywał na wielkich dwupiętrowych piwnicach. Dół zawierał 24 pokoi sklepionych. Wspaniała sala, przez dwa piętra sięgająca, zajmowała środek gmachu. Od strony rzeki ciągnął się ganek 40 łokci długi a 5 szeroki, na marmurowych arkadach wsparty. Odrzwia i kominki wszystkie były też z marmuru. Nad dachem wznosiła się miedziana, pozłacana bania z herbem Pociejów. Z powstaniem pałacu wiąże się legenda, według której Ludwika Pocieja, w jego skromnej drewnianej siedzibie, odwiedził car Piotr I, który zdziwił się, że ten mieszka tak ubogo. Wezwał więc Pocieja do Petersburga, zatrzymując go tam pod różnymi pretekstami. W tym czasie budowniczowie, na carski koszt, wznieśli Pociejowi okazałą rezydencję w Różance. Inna legenda mówi o tym, że Ludwik Pociej salwą z dział pałacowych dawał znać przeorowi ufundowanego przez siebie klasztoru paulinów we Włodawie, że pije jego zdrowie. Paulini odpowiadali mu podobną salwą z dział klasztornych. Julian Ursyn Niemcewicz w pamiętnikach wspomina o zgromadzonej przez Pociejów ciekawej kolekcji wielkich kielichów o oryginalnych kształtach, np. kijów, pistoletów czy niedźwiedzi. W Różance Emerencjanna z Warszyckich Pociejowa urodziła dwie córki co zanotował Ludwik Pociej:
Roku 1710 urodziła się Córka moja Rozalija w Różance która niech rośnie Panu Bogu na Chwałę y ta umarła
Roku 1716 dnia 4 Junij o godzinie wpół do wtórej po południu w Rożance urodziła mi się Córka przed pełnio. Imie dano Ewa Maryanna, która nich rośnie na Chwałę Bożą.
Ludwik Pociej tak zadłużył swe dobra, że według pamiętników Niemcewicza, po jego śmierci zabrakło funduszów na wyprawienie pogrzebu i ciało hetmana przez kilka lat przechowywano w kościele dominikanów w Terespolu. Pociej pochowany został w podziemiach ufundowanego przez siebie kościoła we Włodawie. Po Ludwiku dobra odziedziczył jego bratanek, Antoni Pociej, który sprzedał Różankę, Włodawę i Terespol Janowi Jerzemu Flemingowi, podskarbiemu wielkiemu litewskiemu po którym dobra odziedziczyła córka, słynna Izabela, z Flemingów Czartoryska. Moskale bombardować Różankę, a specjalnie pałac, który od granatów zapalił się i doszczętnie spłonął”. W 1917 r. Róża Zamojska, żona Tomasza Komierowskiego, odziedziczyła zniszczony pałac. W jej ręku majątek pozostał do II wojny światowej a pałac trwał w ruinie. Część ocalałych zbiorów oraz fragmenty wystroju wnętrz, m.in. tablicę erekcyjną, dwa kominki, kilka marmurowych rzeźb oraz wyposażenie kaplicy pałacowej, przeniesiono do istniejącego do dziś pałacyku myśliwskiego Zamoyskich w Adampolu koło Włodawy. We wnętrzu tego pałacyku, w dawnej sali biblioteki zachowała się polichromia z sześcioma widokami Różanki wykonanymi na podstawie starych fotografii, którą kazał wymalować właściciel Adampola, Konstanty Zamoyski. Jedynymi pozostałościami są zawalone i zarośnięte fragmenty piwnic pałacowych oraz park stanowiący własność prywatną. Z zabudowań zespołu pałacowego ocalały: XIX-wieczna kordegarda przy bramie wjazdowej, ruiny drugiej kordegardy, XIX-wieczny trójkondygnacyjny pawilon parkowy w kształcie wieży, mieszczący później pałacową kotłownię i dawny dworek administratora z I poł.XIX w.

 

 

RYGLICE

Ryglice - miasteczko w powiecie tarnowskim, zajmujące obszerną kotlinę. W drugiej połowie XVIII wieku właścicielką Ryglic jest Anna z Ankwiczów Borzęcka.
[Historia.
; Słownik geograficzny, 1889 (S. 87)].

 

 

SIECIECHÓW

Słownik geograficzny, 1889/10 (S. 494): Sieciechów - wieś na wschodnim narożniku wzgórza Klin, w powiecie lwowskim, położona w odległości 15 kilometrów na północny wschód od Lwowa i 8 kilometrów na południowy wschód od Kulikowa. Na zachodzie leży wieś Grzęda, na połudnu Dublany, na wschodzie Podliszki Małe a na północy Stroniatyn, Koszelów i Doroszków Mały.W 1739 roku małżonkowie Franciszek Borzęcki i Maryanna Ludwika z Pociejów wykupili wspólnie z rąk matki Maryanny, księżnej Emerencyanny Warszyckiej prawo do dożywotniej dzierżawy dóbr sieciechowskich.

 

 

SOKOŁOWO

Słownik geograficzny, 1890/11 (S. 370): Sokołowo (Suckel, obecnie Sokołowice) wieś i dwór w powiecie kościańskim, parafia Dłużyca, położone w odległości 7,5 km południowy-zachód od Szmigla,  wśród stromych pagórków nad zasilaną źródłami żelazistymi rzeką Żeleźnicą (dopływ jeziora Trzebierze i rzeki Obry). Grunta dworskie liczyły 640 ha w tym 321 ha gruntów ornych, 47 ha łąk i 165 ha lasów.  Otoczone sadami drzew owocowych zabudowania wsi leżą w dolinie nad rzeką. W środku osady na zarosłym drzewami kopcu stoi figura Św. Jana Nepomucena. Podanie głosi że pod kopcem spoczywają zwłoki zmarłych z powietrza morowego.
Dziedzicami Sokołowa byli kolejno: Zbąscy, Mielińscy i Borzęccy (1793) Ci ostatni sprzedali majątki Sokołowo i Trzebidza oraz folwark Charbielin Stanisławowi Zabłockiemu w związku z jego małżeństwem z ich córką Franciszką. W 1806 roku majątek kupuje Antoni Onufry Skarżyński herbu Bończa i w tym samym roku buduje tu dwór który przetrwał do chwili obecnej.

Powiat Wolsztyński: SOKOŁOWICE - nieduża wieś w gminie Przemęt, położona 25 km na połdudniowy wschód od Wolsztyna, w ładnej krajobrazowo okolicy, w dolinie strumienia spływającego do jezior boszkowskich. O wsi Sokołowice wspomniano po raz pierwszy w 1393 roku (Sokolono), gdy należała do rodziny Zbąskich. Później była w rękach Unrugów, Dokowskich i Rosnowskich, a w XVIII wieku jej właścicielami byli kolejno Mielżyńscy, Borzęccy, Zabłoccy i od 1806 roku Skarżyńscy. Nazwę Sokołowo zmieniono na obecną po I wojnie światowej.
We wschodniej części wsi, na wzniesieniu górującym nad okolicą, stoi klasycystyczny dwór zbudowany w latach 1806-1810 dla Andrzeja Skarżyńskiego. Wokół na powierzchni około 6,01 ha rozciąga się park krajobrazowy z 1 połowy XIX wieku, z dużym stawem w części południowej. Wśród drzew dominują kasztanowce, dęby, robinie akacjowe, graby, klony i olsze, a do okazów pomnikowych należą dwa dęby o obwodach po 460 cm i lipa - 350 cm. Przy dworze rośnie grupa iglaków.
Nad brzegiem stawu wznosi się zaniedbany spichrz z 1 połowy XIX wieku, z podcieniem od frontu i ścianach o drewnianej konstrukcji szkieletowej. Stoi on zapewne na fundamentach gotyckiego dworu, bowiem zachowały się murowane podziemia i ślady obronnego położenia (sztuczny kopiec, pozostałości fosy)Według zachowanych dokumentów w 1524 roku istniał tu dwór obronny, który zawalił się w roku 1751 i po 1760 roku został odbudowany.
Zabudowania folwarczne zgrupowane są przy dwóch podwórzach gospodarczych: dużym od północy (po zachodniej stronie dworu) i małym od południa (na wzniesieniu, po drugiej stronie drogi do Szczepankowa). Wśród nich jest kamienno-ceglana rządcówka z końca XIX wieku i dwie stodoły z muru pruskiego z połowy XIX wieku. W dolinie obok drogi do Szczepankowa urządzono stawy rybne.
W południowo-zachodniej części wsi znajduje się kopiec z figurą św. Jana Nepomucena, według tradycji kryjący kości ofiar pomoru. W centrum wsi rośnie dąb o obwodzie 360 cm.

 

 

SZMIGIEL

Słownik geograficzny, 1892/12 (S. 12): Szmigiel (Śmigiel, niem.: Schmiegel)...miasto, od r. 1887 powiatowe (przedtem w pow. kościańskim... Komandorya kościańska posiadała Widziszewo z obszarem włościańskim 194 ha, które później dostało się probostwu kościańskiemu, a w końcu przeszło w ręce prywatne. Znaczniejsza część ziemi była własnością szlachty osiadłej, których rody były następne: ...Borzęcki,...

 

 

WACHNIWKA

Słownik geograficzny, 1892/12 (hasło: Olszanka): Wachniwka. Miejscowość położona nad rzeką Olszanką w powiecie berdyczowskim, guberni kijowskiej. Należała do dóbr Przyłuka, będących przez kilka wieków w posiadaniu spadkowym ks. Zbaraskich, dalej ks. Wiszniowieckich, następnie Warszyckich, Pociejów, Borzęckich. Ostatnią spadkową dziedziczką Wachnówki była Honorata hr. Borzęcka. Na początku XIX wieku od Borzęckiej nabył Wachnówkę generał Romuald Trzecieski.

 

 

WŁOSTÓWKO

Grupa: 2010: W tymże [1750] roku i latach następnych dziedzicem jest tu [Włostówko] Kasper Borzęcki. W roku 1752 dzierżawcą zostaje Joanna Szołdrska. Po Kasprze dziedziczy Włostówkao jego syn Antoni Borzęcki, podwojewodzic kaliski i tytularny mozyrski, który 23 listopada 1754 r. brał w Chwałkowie z Joanną z Malczewskich Szołdrską. W 1768 roku Antoni Borzęcki miał zatarg z proboszczem chwałkowskim ks. Nowackim, któremu gwałtem zabrał krowę otrzymaną w testamencie od zmarłej Marianny Węgrzynki. Po obszernym opisie zajścia proboszcz zrobił w swych księgach dopisek, że [Antoni] Borzęcki w tym samym roku zabity został przez Moskali. Córka [Antoniego], Helena, wyszła za mąż za Rafała z Wybranowa Chlebowskiego, wnosząc mu jako wiano Włostowo. Mieli syna Jakuba Ignacego Józefa. W 1769 roku, a więc już po śmierci Antoniego Borzęckiego, jako właściciel Włostowa Małego figuruje Rafał z Wybranowa Chlebowski. Antoni i Joanna Borzęccy mieli jeszcze jedną córkę Teresę (zm. 25 września 1765 r.). Natomiast Helenę Chlebowską z domu Borzęcką w księdze chrztów pod rokiem 1770 zapisano jako rozwódkę. Podawała wówczas do chrztu wraz z rotmistrzem konfederacji Rochem Rożnowskim, w asyście innego rotmistrza konfederatów Antoniego Bronisza. Przypuszczalnie w 1770 roku bawił we Włostówku oddział konfederatów. W 1773 roku dzierżawi Włostówko Joanna Borzęcka a dziedzicem lub głównym dzierżawcą jest wspomniany już Roch Rożnowski. W 1777 roku Borzęcka dała kościołowi w Chwałkowie „obraz duży Miłosierdzia Pana Jezusa”. W 1781 roku dziedzicami [Włostówka] są Maciej i Salomea Potoccy, którzy mają syna Hipolita (zm. 1781) i Jakuba. Być może ich córką jest Marianna [Potocka].

 

 

WOLA GRZYMALINA

Wola Grzymalina: Borzęccy herbu Półkozic. Wokół Woli Grzymalinej były następujące miejscowości: Piaski, Czyżów, Łękińsko, Ławki, Kleszczów, Kuców, Stawek, Rogowiec i Słok. I wydawało by się, że wymieniłem wszystkie. Ale była jeszcze jedna, jak się okazuje z bardzo bogatą historią. Chodzi mi o miejscowość Modrzewiec. Pamiętam, że jeszcze w latach 70-tych były tam chyba jeszcze wśród pól i łąk ze 2 domy, a w połowie lat 80-tych gdy nas wysiedlali nikt tam już nie mieszkał. A kilkadziesiąt lat wcześniej w Modrzewcu był folwark z dwoma budynkami. Zapewne jeden zamieszkiwali właściciele, a drugi należał do służby. Właścicielem folwarku w latach 20-tych XIX wieku był Wincenty Borzęcki pełniący funkcję wójta Kleszczowa. Kolejnymi właścicielami byli synowie Wincentego Narcyz, a następnie Teofil. Narcyz Borzęcki w 1862 roku po zakończeniu służby wojskowej przejął majątek na własność obejmujący wtedy  60 mórg ziemi. Gdy Narcyz się ożenił, wyprowadził się do żony a ojcowiznę przekazał swojemu bratu Teofilowi. W 1885 roku majątek obejmuje już 185 mórg ziemi ornej. Nie wiadomo co było dalej, nie udało mi się dotrzeć do informacji na ten temat. Kiedy mieszkałem jeszcze w Woli Grzymalinej nigdy nie słyszałem aby ktoś opowiadał o folwarku w Modrzewcu, a po budynkach folwarcznych nie było już śladu. A znałem to miejsce bo w Modrzewcach (taka nazwa obowiązywała w moich czasach ) mieliśmy kawał pola i łąki, bywałem tam bardzo często. Na mapie z Woli Grzymalinej z 1839 roku widać wyraźnie dwa budynki należące do folwarku Modrzewiec, a na mapie z lat 30-tych XX wieku już tych budynków nie ma. Tak więc ostatnia wzmianka o folwarku pochodzi z 1885 roku, a 50 lat póżniej już go nie ma na mapach a więc w międzyczasie przestał istnieć. Być może Teofil Borzęcki również założył rodzinę i wyprowadził się do żony, a może Borzęccy sprzedali majątek z innych powodów i wyprowadzili się do innych posiadłości rozsianych po całej Polsce, których w tamtym czasie mieli bardzo wiele. Możliwe, że nie byli w stanie utrzymać w swoich rękach wszystkich posiadłości. Jak nietrudno się domyśleć z tego miejsca pochodził bohater z poprzedniego wpisu na naszym blogu  Konstanty Borzęcki czyli późniejszy generał armii osmańskiej Mustafa Dźelaleddin. Postać generała zasługuje na osobny artykuł, może za tydzień znajdę na to troche czasu.
Borzęccy to jeden z liczniejszych rodów szlacheckich  w Polsce legitymujący się herbem Półkozic. Zamieszkiwali m. in. na Rusi, Litwie, Mazowszu, Wołyniu, w Galicji oraz w województwach Kijowskim i Poznańskim. Niektórzy członkowie rodu odgrywali ważne role w życiu politycznym kraju i piastowali różne godności i urzędy. Obecnie najbardziej znanym przedstawicielem rodu Borzęckich  jest znany i odnoszący liczne sukcesy na wystawach wybitny znawca minerałów Robert Borzęcki.

Czepas, 2020: Wola Grzymalina była wsią położoną na terenie obecnego pola „Bełchatów”. Według danych z 1893 roku granice Woli Grzymaliny, położonej w powiecie piotrkowskim, gminie Kleszczów, obejmowały wieś i folwark nad rzeką Widawką. We wsi stało 38 domów i było 394 mieszkańców, folwark zaś liczył 10 domów i 5 mieszkańców. We wsi znajdował się kościół parafialny. W 1827 roku we wsi było 21 domów i zamieszkiwało ją 184 osób21. Właścicielami majątku w XIX i na początku XX wieku były rodziny Pstrkońskich, Kamockich, Borzęckich oraz Leopold Julian Kronenberg. Wola Grzymalina położona była przy dwóch, krzyżujących się we wsi szlakach komunikacyjnych. Pierwszy z nich, o większym znaczeniu biegł na północ z Łękińska do Grocholic (druga z tych miejscowości od 1977 roku stanowi część miasta Bełchatowa). Krzyżowała się z nią gruntowa droga z miejscowości Piaski, biegnąca na zachód, w kierunku Kucowa i Modrzewca. To wzdłuż niej, po obydwu stronach, była ustawiona większość zabudowań wsi. Najbardziej wysuniętym na wschód punktem był cmentarz. Nie znajdował się on na żadnym rysującym się wyraźnie wzniesieniu. Jego otoczenie stanowił sosnowy las. Teren nekropolii obwiedziony był dookolnym murem wzniesionym przy użyciu cegły i kamienia. Wejście na cmentarz umożliwiała furtka znajdująca się obok drewnianej bramy. Główna gruntowa aleja przebiegała od bramy do muru cmentarza. Pośrodku nekropolii stał drewniany niemalowany krzyż. Cmentarz stanowił miejsce pochówku mieszkańców Woli Grzymalina, rzadziej zaś sąsiedniej wsi Piaski. Był to cmentarz rzymsko-katolicki.
Na zachód od cmentarza był usytuowany wzniesiony z drewna kościół - świątynia rzymsko-katolicka pod wezwaniem Jana Chrzciciela. Plac, na którym się znajdował, został obwiedziony drewnianym ogrodzeniem, na placu rosły stare lipy lub kasztany. Po lewej stronie kościoła, patrząc od strony południowej, znajdowała się drewniana dzwonnica.

 

 

WOLKOWYJE

Słownik geograficzny, 1893/13 (S. 875): Wolkowyje (obecnie Wilków) - wieś i folwark w powiecie hrubieszowskim, gmina Worbkowice, parafia Trzeszczany, położona w odległości 10 wiorst od Hrubieszowa. W 1733 Jan Borzęcki kupił tę wieś od braci Drohiczyńskich.

 

 

ZAWADÓWKA

Słownik geograficzny, 1895/14 (S. 478): Zawadówka - wieś nad Bohem w powiecie hajsyńskim, gmina Miahkochody, parafia Ternówka położona w odległości 36 wiorst od Hajsyna. W drugiej połowie XVIII wieku była dziedzictwem Borzęckich. Córka Ignacego, Anna Borzęcka, wychodząc pod koniec tegoż wieku za mąż za Józefa Lipkowskiego (zmarłego w 1816 roku), porucznika Kawalerii Narodowej w 1789 roku, a następnie chorążego powatu hajsyńskiego, wniosła Zawadówkę w dom mężowski. Owdowiawszy Anna w imieniu małoletnich synów Henryka i Leona sama zarządzała sporym majątkiem, składającym się wówczas z Zawadówki, Krasnosiółki i Chramówki. Zmarła w 1851 roku.

 

 

ZBARAŻ NOWY

Słownik geograficzny, 1895/14 (S. 512): Zbaraż Nowy - wieś na lewym brzegu Desny przy ujściu do niej ruczaju Bytaj w powiecie berdyczowskim gmina Samhorodek, położony w odległości 50 wiorst od Berdyczowa. Wieś ta leży na lewym brzegu rzeki Dresny przy ujściu do niej ruczaju Bytaj. Swoją nazwę zawdzięcza książętom Zbaraskim, właścicielom majątku Przyłuka, na którego gruntach została zbudowana. Od książąt Zbaraskich, Przyłuka wraz ze Zbarażem, drogą związków rodzinnych przechodziła kolejno do Wiszniowieckich, Pociejów i wreszcie Borzęckich. W 1791 roku Piotr Borzęcki sprzedał Księstwo Zbaraskie Mejsnerowi.

 

 

INNE MIEJSCA I MIEJSCOWOŚCI ZWIĄZANE Z BORZĘCKIMI

 

Ulica Borzęcka w Kielcach. Pocztówka z około 1910 roku. Nakład Sz. K. K.

 

Panorama Krasnegostawu. Pocztówka z około 1910 roku.
Wydawnictwo firmy F. Wdowicki, Krasnystaw.
Klisze i druk wykonano w drukarni św. Wojciecha w Poznaniu.

 

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

UWAGA!!! Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

 

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY