PIERWIASTKI RODZIME

 

            Pierwiastki rodzime czyli metale, metaloidy i niemetale występujące w przyrodzie w stanie wolnym, stanowią nieliczną grupę minerałów. Ich udział w budowie skorupy ziemskiej nie przekracza w sumie około 0,1%.

Kopalnia diamentów Premier w RPA.
Stąd pochodzi Cullinan - największy diament na świecie o wadze 3106 karatów.

W kolekcji pierwiastki rodzime reprezentowane są przez następujące minerały: allargentum, amalgamat srebra, antymon rodzimy, arsen rodzimy, auricupryd, bizmut rodzimy, diament, grafit, izoferroplatyna, miedź rodzima, ołów rodzimy, platyna rodzima, rtęć rodzima, selen rodzimy, siarka rodzima, srebro rodzime, stibarsen, tellur rodzimy, złoto rodzime i żelazo rodzime.

 

.

Metale rodzime i związki międzymetaliczne

            Najczęściej w przyrodzie spotykanymi metalami rodzimymi są: miedź, srebro, złoto, platyna i rtęć. Ta ostatnia jest jedynym minerałem, który w naturalnych warunkach występuje w postaci płynnej.
            Metale rodzime, już od zarania dziejów, były intensywnie poszukiwane, gdyż ze względu na dobrą kowalność nadawały się do przekuwania na zimno. Ludy pierwotne wykorzystywały je do wyrobu biżuterii (złoto, srebro i żelazo meteorytowe) oraz broni (miedź, żelazo). Również dzisiaj, ładniejsze okazy samorodków złota, srebra i miedzi oraz wypolerowane płytki meteorytów żelaznych znajdują zastosowanie w jubilerstwie.
            Związki międzymetaliczne należą do rzadkości mineralogicznych i na ogól nie tworzą większych skupień.

W kolekcji metale rodzime i związki międzymetaliczne reprezentowane są przez następujące minerały: allargentum, amalgamat srebra, auricupryd, izoferroplatyna, miedź rodzima, ołów rodzimy, platyna rodzima, rtęć rodzima, srebro rodzime (odmiany: kongsbergit), złoto rodzime i żelazo rodzime.

 

.

Allargentum

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

Allargentum ε-(Ag,Bi)   Hartenstein, Niemcy wymiary:
waga:
2000.10.28/MS/0584/5.50

 

.

Amalgamat srebra

    

    

Amalgamat srebra (Ag,Hg)   Rosja (Jakucja) wymiary:
waga:
1998.03.07/MS/0252/14.30

 

    

    

Amalgamat srebra (Ag,Hg) Rtęć rodzima, Cynober Almaden, Hiszpania wymiary:
waga:
2000.05.05/MS/504/10.00

 

.

Auricupryd

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

    

Auricupryd AuCu3 Złoto rodzime, ?, ? Zolotaja Gora, Rosja
(Karabasz, Ural)
wymiary:
waga:
1996.09.14/MS/0153/9.80

 

.

Izoferroplatyna

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

         

Izoferroplatyna Pt3Fe Pentlandyt, Chalkopiryt Norylsk, Rosja wymiary:
waga:
2000.03.12/MS/0493/25.00

 

.

Miedź rodzima

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

Miedź rodzima Cu   Płw. Keweenaw
Stany Zjednoczone (Michigan)
wymiary:
waga:
1984.05.27/MS/0001/2.60

 

Miedź rodzima Cu   Dżezkazgan, Kazachstan wymiary:
waga:
1992.03.08/MS/0025/12.50

 

Miedź rodzima Cu Kalcyt Dżezkazgan, Kazachstan wymiary:
waga:
1995.09.09/MS/0109/14.00

 

    

    

Miedź rodzima Cu (pseud. po aragonicie)
Aragonit, Chryzokola
Coc, Boliwia (La Paz)
kop. „Cordcord”
wymiary:
waga:
1998.04.04/MS/0275/4.30

 

.

Ołów rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

Ołów rodzimy Pb Galena Radvanice, Czechy
kop. „Katharina”
wymiary:
waga:
1999.11.05/MS/0449/12.00

 

.

Platyna rodzima

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

         

Platyna rodzima Pt ? Niżnyj Tagił, Rosja (Ural) wymiary:
waga:
1998.03.08/MS/0271/30.00

 

         

Platyna rodzima Pt   Konder, Rosja (Syberia) wymiary:
waga:
2001.03.22/MS/0625/50.00

 

.

Rtęć rodzima

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

    

Rtęć rodzima Hg Cynober, Galena Almaden, Hiszpania wymiary:
waga:
1986.03.23/MS/0002/2.30

 

    

Rtęć rodzima Hg Cynober Almaden, Hiszpania wymiary:
waga:
2000.05.05/MS/0531/9.75

 

.

Srebro rodzime

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:
- kongsbergit - amalgamat srebra (stop srebra z rtęcią).

    

         

Srebro rodzime Ag   Schneeberg, Niemcy (Saksonia) wymiary:
waga:
1990.09.11/MS/0005/10.00

 

Srebro rodzime Ag Kalcyt Přibram, Czechy wymiary:
waga:
1991.09.07/MS/0017/25.00

 

    

Kongsbergit (Ag,Hg)   Las Herrerias, Hiszpania
(Almeria)
wymiary:
waga:
2006.11.11/MS/0850/6.50

 

.

Złoto rodzime

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

         

Złoto rodzime Au Kwarc Ałdan, Rosja (Jakucja) wymiary:
waga:
1994.03.17/MS/0087/22.75

 

    

         

Złoto rodzime Au Piryt, Covellin, Kwarc Zlaté Hory, Czechy wymiary:
waga:
1999.04.30/MS/0370/14.25

 

    

Złoto rodzime Au   Arriege, Francja wymiary:
waga:
2000.09.17/MS/0574/3.30

 

    

    

Złoto rodzime Au   Placer, Stany Zjednoczone wymiary:
waga:
2003.09.15/DEP/11
Depozyt Pani Ewy Borzęckiej z Warszawy

 

    

Złoto rodzime Au (samorodek) Australia wymiary:
waga:
2003.09.15/DEP/19
Depozyt Pani Ewy Borzęckiej z Warszawy

 

.

Żelazo rodzime

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Przechowywany w gablocie dla okazów nietrwałych.

Żelazo rodzime Fe   Putorama, Rosja wymiary:
waga:
2004.05.10/MS/0797/57.50

 

.

Metaloidy

            Metaloidy rodzime należą do rzadkości mineralogicznych. W niewielkich ilościach towarzyszą one innym kruszcom, rzadko natomiast tworzą większe skupienia (arsen rodzimy).

W kolekcji metaloidy rodzime reprezentowane są przez następujące minerały: antymon rodzimy, arsen rodzimy, bizmut rodzimy i stibarsen.

 

.

Antymon rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

   

Antymon rodzimy Sb  Antymonit Pezinok, Słowacja wymiary:
waga:
1999.11.05/MS/0399/3.25

 

.

Arsen rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

Arsen rodzimy As   Nieder-Schlema, Niemcy (Saksonia) wymiary:
waga:
1991.09.07/MS/0011/1.00

 

.

Bizmut rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

    

Bizmut rodzimy Bi Kalcyt Přibřam, Czechy wymiary:
waga:
1999.04.30/MS/0339/14.60

 

.

Stibarsen

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

         

         

Stibarsen AsSb Sfaleryt, ? Přibram, Czechy wymiary:
waga:
1997.04.05/MS/0190/1.00

 

.

Niemetale

            Wśród niemetali rodzimych największą karierę zrobił pierwiastek węgiel. W stanie rodzimym występuje on w postaci diamentu i grafitu.
Diament od najdawniejszych czasów należy do najcenniejszych i najbardziej poszukiwanych kamieni szlachetnych. Jest on również najtwardszym z minerałów i dlatego w ostatnich latach jego gorsze jakościowo okazy znajdują coraz szersze zastosowanie w przemyśle materiałów ściernych.
Grafit jest z kolei jednym z najbardziej miękkich minerałów. Cechuje się  za to największą odpornością na wysokie temperatury (paruje nie topiąc się w temperaturze 42000C). Doskonale również przewodzi prąd elektryczny. Jest on wykorzystywany do wyrobu ołówków, elektrod i tygli do topienia metali.
            Jednym z częściej spotykanych w stanie rodzimym niemetali jest również siarka rodzima. Zwykle kojarzy się nam ona z diabłami, smokami i... wulkanami. Mało kto natomiast wie, że największe złoża siarki są pochodzenia osadowego i powstały z... gipsu! Z chemicznego punktu widzenia gips jest siarczanem wapnia, a w przyrodzie występują bakterie, które wprost uwielbiają go jeść. Miliardy pokoleń tych bakterii powoli rozkładają skały gipsowe odkładając we wnętrzach swoich komórek siarkę. Po milionach lat takiej działalności z gipsu nie pozostaje nic, mamy natomiast złoża siarki.
Siarka od wielu stuleci wykorzystywana była do produkcji materiałów wybuchowych oraz kwasu siarkowego, będącego podstawowym surowcem dla wielu gałęzi przemysłu a obecnie również do produkcji zapałek.
W ostatnich latach znaczenie siarki rodzimej jest coraz mniejsze, gdyż duże jej ilości otrzymuje się sztucznie w procesie odsiarczania gazów przemysłowych.

W kolekcji niemetale rodzime reprezentowane są przez następujące minerały: diament, grafit, selen rodzimy, siarka rodzima i tellur rodzimy.

 

.

Diament

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

Diament C (w kimberlicie)
Flogopit, ?
Jagerfantain, RPA (Transwal) wymiary:
waga:
1999.02.13/MS/0317/43.00

 

.

Grafit

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

Grafit-2H C Kalcyt Finlandia (rej. Pargas) wymiary:
waga:
1995.06.03/MS/0107/6.00

 

    

    

Grafit C   Staré Mĕsto, Czechy wymiary:
waga:
1999.12.15/MS/0486/D
Dar Pani Barbary Grąbczewskiej z Warszawy

 

Grafit C   Kirowograd, Ukraina wymiary:
waga:
2004.03.06/MS/0764/5.00

 

.

Selen rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

         

    

Selen rodzimy Se ? Radvanice, Czechy
kop. „Katerina”
wymiary:
waga:
2000.10.28/MS/0605/6.70

 

.

Siarka rodzima

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

Siarka rodzima-α α-S Celestyn Kujbyszewo, Rosja wymiary:
waga:
1997.03.01/MS/0167/6.70

 

    

Siarka rodzima-α α-S Siarka rodzima-β Kamczatka, Rosja
wulk. Mutnowskij
wymiary:
waga:
2000.11.26/MS/0612/2.40

 

    

Siarka rodzima-α α-S Siarka rodzima-β Kamczatka, Rosja
wulk. Mutnowskij
wymiary:
waga:
2000.11.26/MS/0613/2.40

 

.

Tellur rodzimy

Status IMA:  x; opisany x; występuje x.
Wzór chemiczny: x; połysk: x; przezroczystość: x; barwa: x; rysa: x; twardość: x; spójność: x; łupliwość: x; przełam: x; gęstość: x g/cm3; forma krystalograficzna: x; pokrój kryształów i formy skupień: x; rozpuszczalność i higroskopijność: x; smak: x; luminescencja: x; magnetyzm: x; przewodnictwo elektryczne: x; promieniotwórczość: x.
Synonimy nazwy i odmiany:

    

    

Tellur rodzimy Te ?, Kwarc Fata Baii, Rumunia wymiary:
waga:
1999.11.05/MS/0466/2.75

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

            UWAGA!!! Na czerwono oznaczono okazy które posiadają braki w opisach. Jeżeli możecie je uzupełnić lub jeżeli wykryjecie jakieś inne nie zauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY