METAMORFIK ŚNIEŻNIKA

 

            Masyw Śnieżnika zbudowany jest niemal wyłącznie ze skał przeobrażonych zwanych metamorfikiem Śnieżnika. Tworzą go trzy formacje skalne: seria strońska, gnejsy śnieżnickie i gnejsy gierałtowskie.
Powstała w prekambrze seria strońska była pierwotnie grubym na kilka kilometrów kompleksem skał osadowych  zbudowanym głównie z łupków ilastych z wkładkami piaskowców, wapieni i margli. W wyniku wielokrotnych przeobrażeń skały te przekształciły się w łupki łyszczykowe, kwarcyty, łupki kwarcytowe, marmury i łupki amfibolowe. W czasie orogenezy kaledońskiej w serię strońską wniknęła magma z której wykrystalizowały granity przeobrażone następnie w gnejsy oczkowe (tzw. gnejsy śnieżnickie). Miejscami przechodzą one w szare, drobno laminowane gnejsy migmatyczne (tzw. gnejsy gierałtowskie). W obrębie serii gnejsowych występują granulity i eklogity.
W czasie orogenezy waryscyjskiej w metamorfik Śnieżnika ponownie wdarła się magma tworząc pokrywy tonalitów oraz intruzje granitoidów Jawornickich.
W trzeciorzędzie na żwirowiska rzeki Białej Lądeckiej wylały się lawy bazaltowe. Zawierają one liczne bomby oliwinowe.

            Ze strefami dyslokacyjnymi tnącymi formacje skalne metamorfiku Śnieżnika związane były liczne złoża i wystąpienia mineralizacji kruszcowej. W obrębie południowego odcinka głównego nasunięcia utworzyły się złoża w Janowej Górze, Kletnie oraz strefa zmineralizowana w Dolinie Leja Małego. W szczelinie odgałęziającego się od niej w kierunku południowo-wschodnim uskoku występowała mineralizacja w Bolesławiu. Nieco dalej na północ biegł kolejny uskok o podobnym kierunku. Związana z nim była strefa zmineralizowana w Lutyni. W szczelinie uskoku odgałęziającego się od strefy głównego nasunięcia w kierunku południowo-zachodnim zalegała mineralizacja w Marcinkowice. Co ciekawe z intruzjami tonalitów nie łączyła się żadna mineralizacja.
Ogólnie przyjęty był pogląd, że magma z której powstały intruzje sjenitów, tonalitów i granitów oraz roztwory hydrotermalne, które doprowadziły do utworzenia się złóż kruszców, pochodziły ze wspólnego źródła. Mógł nim być hipotetyczny masyw granitoidowy, zalegający pod seriami metamorfiku Śnieżnickiego.

Lokalizacje: Kletno, Lutynia, Sienna.

 

.

KLETNO

            W latach 1855-1866 prowadzono tu odkrywkową eksploatację fluorytu. Wydobyto wtedy około 600 ton tego surowca.
W 1957 roku wykonano zdjęcie geologiczne obszaru położonego pomiędzy Stroniem Śląskim, Nowymi Kopalinami (później Kletno), Czarną Górą i Marcinkowem. Stwierdzono wtedy występowanie soczewy kwarcowo-fluorytowej o długości 200 metrów i grubości do 12 metrów. Tworzyła ona wyraźna grań w lesie na zboczu Czarnej Góry nad Nowymi Kopalinami.
W 1953 roku po zaprzestaniu wydobycia rud uranu kopalnia
„Kopaliny” której dyrekcja znajdowała się w Stroniu Śląskim stała się oddziałem Kopalni  „Arsen” w Złotym Stoku która zamierzała rozpocząć w niej wydobycie fluorytu. Od 1 stycznia do końca czerwca 1954 roku prowadzono roboty poszukiwawczo-rozpoznawcze. Wydrążono wtedy 1387 metrów nowych wyrobisk.

W dniu 1 lipca 1954 roku kopalnia „Kopaliny” oficjalnie rozpoczęła wydobycie fluorytu. W sierpniu 1955 roku ukończono budowę komory pomp a w grudniu podziemnej podstacji elektrycznej. Cały czas prowadzono również intensywne poszukiwania nowych gniazd fluorytu.

Prace te zintensyfikowano jeszcze w roku następnym. W pierwszym kwartale 1956 roku wykonano 180,5 metra bieżącego nowych wyrobisk a w drugim 274,3 metra. Roboty te nie przyniosły jednak spodziewanych rezultatów. Zaczęto sobie wtedy zdawać sprawę że zasoby fluorytu w złożu są już na wyczerpaniu. Aby ratować kopalnię przed zamknięciem w trzecim kwartale 1956 roku główny ciężar robót górniczych skierowano na poszukiwanie i wydobycie łupku grafitowego. Produktem ubocznym kopalni był również marmur. W czwartym kwartale 1957 roku zaniechano podziemnych robót górniczych skupiając się na wybieraniu fluorytu z podsadzek dawnych wyrobisk i hałd pouranowych. Co ciekawe surowiec ten okazał się znacznie lepszej jakości niż ten wydobywany w kopalni. W trzecim kwartale 1958 zapadła decyzja o likwidacji kopalni. Wyrobiska zostały zatopione, szyby zamknięto betonowe korki a wyloty sztolni odstrzelono. Prace likwidacyjne prowadzono do końca października 1959 roku.

Kalcyt

CaCO3

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1996.07.17/0868/0.00

 

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Fluoryt

CaF2

(lustro tektoniczne)

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1996.07.17/0869/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Bohdanowiczyt AgBiSe2 Chalkozyn, Uraninit Kletno, Polska kop. „Kopaliny” 1997.09.10/1052/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Fourmarieryt

8[UO2][OH2] . 2Pb[OH]2 . 4H2O

Uranofan

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1997.09.10/1054/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Poznańskim.

Uraninit UO2 Bohdanowiczyt Kletno, Polska kop. „Kopaliny” 1997.09.10/1057/0.00

 

    

Kwarc

β-SiO2

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1997.09.10/1055/0.00

 

Martyt

(odm. hematytu)

Kwarc

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1997.09.19/1121/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan

(H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O

Fourmarieryt

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1997.09.19/1122/0.00

 

Kwarc

β-SiO2

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1997.09.20/1127/0.00

 

    

Ametyst

(odm. kwarcu)

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1998.02.08/1201/1.40

 

         

         

         

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Uraninit

UO2

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1998.06.29/1316/0.00

 

    

         

              

         

Fluoryt

CaF2

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

1998.06.30/1317/0.00

 

    

    

    

Hornblenda (Ca,Na,K)2-3(Mg,Fe2+,Fe3+,Al)5 [(OH,F)2|(Si,Al)2Si6O22]   Kletno, Polska kop. „Kopaliny” 1999.08.04/1624/0.00

 

Ametyst

(odm. kwacu)

Fluoryt, Kwarc

Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”

2001.07.12/2217/0.00

 

    

         

Chalkopiryt

CuFeS2

Kwarc, Chryzokola

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2001.07.12/2218/0.00

 

         

         

         

         

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Uraninit

UO2

Kwarc

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2001.07.12/2219/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?

 

Uranofan, Fluoryt

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2001.07.12/2220/0.00

 

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Martyt (odm. hematytu)   Kletno, Polska kop. „Kopaliny” 2001.08.10/2239/0.00

 

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Hematyt

α-Fe2O3

 

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2001.08.10/2240/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chalkozyn

Cu2S

Chryzokola

Kletno, Polska kop. „Kopaliny"

2001.08.31/2254/0.00

 

    

         

Fluoryt

CaF2

Kwarc

Kletno, Polska kop. "Kopaliny"

2001.08.31/2255/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Bornit

Cu5FeS4

Malachit

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2004.07.07/2541/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O Uraninit Kletno, Polska kop. „Kopaliny” 2004.07.07/2543/0.00

 

    

         

Fluoryt CaF2   Kletno, Polska kop. "Kopaliny" 2004.09.12/2602/D

 

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Fluoryt

CaF2

Chryzokola, Kalcyt

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2005.07.04/2628/0.00

 

    

Fluoryt CaF2 Kalcyt, Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2005.07.04/2630/D

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?

 

Chryzokola, Kwarc

Kletno, Polska kop. „Kopaliny”

2005.07.04/2631/D

 

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Fourmarieryt

8[UO2][OH2] . 2Pb[OH]2 . 4H2O

Uranofan

Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”

2007.06.08/514/0.00

 

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Chalkopiryt

CuFeS2

Chryzokola

Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”

2007.06.10/515/D
Dar Pani Olgi Wiącek z Bystrzycy Górnej

 

         

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2] Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/516/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Magnetyt Fe2Fe2+O4   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/517/0.00

 

    

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Baryt Ba[SO4]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/520/0.00

 

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?   Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/523/0.00

 

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/526/(2.00)

 

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Tyrolit Ca2Cu9[(OH)10|(AsO4)4] . 10H2O Kalcyt, Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.06.26/527/0.00

 

    

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Kalcyt CaCO3 Martyt, Chalkopiryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.08.21/562/0.00

 

    

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2] Kwarc

Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”

2007.08.21/563/0.00

 

    

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Malachit Cu2[(OH)2|CO3]  

Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”

2007.08.21/565/D
Dar Pana Aleksandra Wizy z Warszawy

 

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.09.01/589/0.00

 

    

    

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O Chryzokola, Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.09.01/590/0.00

 

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Kalcyt CaCO3 Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.09.01/591/0.00

 

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.09.01/592/0.00

 

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 . 3H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
2007.09.01/593/0.00

 

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 · 3H2O ? Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/623/0.00

 

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?   Chryzokola, Uranofan Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/624/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Erytryn Co3[AsO4]2 · 8H2O Uranofan, Uraninit Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/625/0.00

 

    

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?   Uranofan, Uraninit, Erytryn Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/626/0.00

 

         

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 · 3H2O Hematyt, Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/627/0.00

 

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

?   ? Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/628/0.00

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 · 3H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.06.26/629/0.00

 

    

Kwarc SiO2 Martyt Kletno, Polska
kop.
„Kopaliny”
wymiary: 41x3630 mm
waga: 41,6 g
2008.07.10/637/0.00

 

    

    

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2] Uranofan Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary:
waga:
2008.07.10/638/0.00

 

    

Kwarc SiO2 Fluoryt Kletno, Polska
kop.
„Kopaliny”
wymiary: 88x56x34 mm
waga: 263 g
2008.08.21/642/0.00

 

         

         

         

Chalkopiryt CuFeS2 Kalcyt, Covellin Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 74x60x48 mm
waga: 283,5 g
2008.08.21/643/(1.00)

 

    

Kalcyt CaCO3   Kletno, Polska
kop.
„Kopaliny”
wymiary: 107x69x55 mm
waga: 382 g
2008.12.06/665/0.00

 

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

? ?   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2009.06.25/628/0.00

 

    

         

Galena PbS   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 74x60x27 mm
waga: 186 g
2009.06.25/629/0.00/a-c

 

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chalkopiryt CuFeS2 Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2009.06.25/631/0.00

 

         

Okaz wypożyczony do badań w Uniwersytecie Warszawskim.

Chalkopiryt CuFeS2 Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2009.06.25/632/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Azuryt Cu3[(CO3)2|(OH)2]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 63x41x33 mm
waga: 51 g
2009.07.09/644/0.00

 

    

Chalkopiryt CuFeS2 Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 73x67x48 mm
waga: 278,5 g
2009.07.09/645/0.00

 

    

 

Fluoryt CaF2   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 73x67x48 mm
waga: 278,5 g
2009.07.09/646/0.00

 

         

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Hornblenda zwyczajna     Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 58x47x32 mm
waga: 92,5 g
2009.08.20/651/0.00

 

    

         

         

    

Bornit Cu5FeS4 Chalkopiryt, Chryzokola Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2009.08.20/652/0.00

 

    

Kwarc SiO2 Martyt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: 56x43x30 mm
waga: 63,5 g
2009.08.20/653/0.00

 

    

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Digenit Cu1,8S   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620

 

    

Malachit Cu2[CO3|(OH)2]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620/a-b

 

                   

         

         

         

         

              

    

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 · 3H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620/a-c

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Erytryn Co3[AsO4]2 · 8H2O   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620/a-c

 

         

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Hornblenda Wzór chemiczny   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
Numer 620

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Kwarc SiO2 Kalcyt, Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2012.08.19/000/0.00

 

        

         

Kwarc SiO2 Chryzokola Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.08.17/MP/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Fluoryt CaF2 Chryzokola, Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.05.11/MP/000/0.00

 

    

        

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Bornit Cu5FeS4 Chryzokola, Kalcyt, Baryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.05.11/MP/000/0.00/a-c

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Baryt Ba[SO4]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.05.00/PL/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Galena PbS Cerusyt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.05.00/PL/000/0.00

 

    

         

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Uranofan (H3O2)Ca[UO2][SiO4]2 · 3H2O   Kletno, Polska
szt. „Śnieżnik 2”
wymiary: mm
waga: g
2013.06.09/PL/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Chryzokola (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2]   Kletno, Polska
szt. „Śnieżnik 2”
wymiary: mm
waga: g
2013.06.09/PL/000/0.00

 

    

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Kalcyt CaCO3 Kwarc, Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.06.19/MP/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Ametyst (odm. kwarcu) Kwarc, Fluoryt Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.06.22/MP/000/0.00

 

         

Martyt (odm. hematytu) Kwarc Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.10.04/MP/000/0.00

 

    

Mottramit PbCu[VO4|OH]   Kletno, Polska
kop. „Kopaliny”
wymiary: mm
waga: g
2013.10.04/MP/001a/0.00

 

.

LUTYNIA

            Prace górnicze prowadzone w okolicy Lutyni były ściśle związane z hutnictwem Złotego Stoku. Ich początki giną w mrokach dziejów.  Wydaje się jednak że zostały podjęte w pierwszej połowie XVI wieku w wyniku  przeprowadzonych w całym hrabstwie Kłodzkim szeroko zakrojonych poszukiwań złóż rud ołowiu. Rudy te były bowiem niezbędne dla rozwijającego się w tym czasie hutnictwa złotostockiego. W każdym bądź razie gdy na przełomie XVIII i XIX wieku próbowano wznowić tu roboty górnicze napotkano liczne dawne wyrobiska, sztolnie i zwały. Najwięcej z nich położonych było w odległości około 500 metrów na wschód od Lutyni.

            Na wschód od Lutyni w dolinie potoku znajdowało się okno 120 metrowej długości sztolni odwadniającej i zwały należące do działającej tu niegdyś niewielkiej kopalni rud srebra i ołowiu. W 1801 roku uruchomiono tu działalność nowe gwarectwo o nazwie Philip”. Prace górnicze rozpoczęto od oczyszczenia a następnie przedłużenia o 100 metrów dawnej sztolni. W następnym etapie w ze sztolni tej poprowadzono wiele bocznych wyrobisk poszukiwawczych. Zgłębiono tu również nowy szyb. Ponieważ jednak roboty nie rokowały dużych nadziei, wstrzymano je już w 1803 roku.
Rudy eksploatowane w kopalni
„Philip” zawierały 48% ołowiu i 0,006-0,008% srebra. Dane jej produkcji są jednak bardzo fragmentaryczne.  Wielkość wydobycia rud i uzyskanych z nich metali przedstawiono poniżej.

            Występowały tu przecinające łupki łyszczykowe, pokładowe żyły kwarcowo-kalcytowe. Najgrubsza z nich miała około 1 metra miąższości. W żyłach tych tkwiły kilkucentymetrowej średnicy skupienia kryształów galeny. Współwystępowała ona z brunatnym sfalerytem. Kruszcom tym towarzyszyły niewielkie ilości pirytu, chalkopirytu i bornitu. W strefie utlenienia część chalkopirytu przekształciła się w malachit tworzący na nim promieniste skupienia.
W obrębie łupków spotykano wydzielenia dużych, kilkunastocentymetrowych kryształów andaluzytu. Utwory te z wyglądu przypominały pegmatyt. W kryształach andaluzytu obserwowano objawy serycytyzacji. W łupkach tkwiły również liczne, ciemno-czerwone kryształy granatów osiągające średnicę
do kilku centymetrów.

            W XVI wieku na zboczu góry Szwedzkie Szńce w Lutyni prowadzono poszukiwania rud miedzi. Zgłębiono wtedy szyb. W XIX wieku miejsce to stało się ponownie punktem zainteresowania górników. Uruchomiono tu kopalnię o nazwie Carolina. Niestety z braku rud, po krótkim czasie przerwała swoją działalność,

    

Kwarc

β-SiO2

 

Lutynia, Polska kop. „Philip”

1998.06.30/1318/0.00

 

    

         

Galena

PbS

 

Lutynia, Polska kop. „Philip”

1998.06.30/1319/0.00

 

.

SIENNA

            Janowa Góra (niemieckie: Johannesberg, obecnie część Siennej) położona była w odległości około 3 kilometrów na południowy-zachód od Stronią Śląskiego i około 1,5 kilometra na północ od Kletna. Miejsce to znajdowało się na zachodnim zboczu wzgórza Rudka (956 metrów n.p.m.).
 Po przeprowadzeniu tu dość intensywnych  robót poszukiwawczych
rud żelaza około 1840 roku podjęto prace górnicze w kilku niewielkich kopalniach. Złoże udostępnione było około 450 metrowej długości sztolnią
Antonius i około 250 metrowej długości sztolnią Marianna. Były one ze sobą połączone ze sobą ślepymi szybikami. Okno sztolni Antonius” znajdowało się na wysokości 739 metrów n.p.m. a sztolni „Marianna” na wysokości 768,7 metrów. Z poziomu sztolni poprowadzono szereg bocznych wyrobisk poszukiwawczych. o łącznej długości ponad 100 metrów. Eksploatowano przy tym wszystkie napotkane ławice rud aż do ich wyklinowania się. Prace te nie trwały długo. Potem były jeszcze na krótko wznawiane w 1890 roku oraz w latach 1922-1924 i 1938-1940 ale miały już raczej charakter raczej poszukiwawczo-rozpoznawczy, niekiedy tylko połączony z niewielką eksploatacją rud.
W okresie od 1938 do 1940 roku pozyskano tu w sumie około 7000 ton urobku z którego ręcznie wysortowano zaledwie 700 ton rudy o zawartości średniej około 50% Fe. Niestety z powodu dużej domieszki siarki była ona mało wartościowa gdyż uzyskane z niej żelazo było by zbyt kruche.
W 1947 roku jeszcze raz zbadano stare wyrobiska, a następnie uruchomiono kopalnię magnetytu
Janowa Góra. Niestety, prowadzone w niej prace dokumentacyjne już na początku wykazały małe zasoby złoża, przy znacznej zmienności mineralizacji. Prace górnicze nie zostały jednak wstrzymane.
W 1948 roku kopalnię przejęły Zakłady Przemysłowe
„R-1”. Przeprowadziły one prace rozpoznawcze występujących w złożu, stref mineralizacji uranowo-polimetalicznej. Oficjalnie jednak nadal prowadzono tu prace poszukiwawczo-rozpoznawcze złoża rud żelaza. Ze względu na skomplikowaną budowę geologiczną, dużą zmienność okruszcowania oraz nikłe zasoby złoże uznano za nie perspektywiczne i w 1953 roku kopalnię zlikwidowano.

            W okolicy złoża występuje seria szarych łupków mikowych z przewarstwieniami wapieni krystalicznych. Zapadała się ona  na E lub SE pod jasnokremowe gnejsy.  Na pograniczu łupków z gnejsami występowała strefa zmineralizowana. Zalegały w niej soczewkowe ławice wapieni krystalicznych i wkładki amfibolitów z rozsianymi w nich ziarnami magnetytu. Ciała te miały rozciągłość NW-SE. Przylegały do nich smugi drobnoziarnistego magnetytu. Grubość ciał rudnych dochodziła do 1,2 metra ale szybko wyklinowywały się zarówno po rozciągłości jak i upadzie. W ich obrębie kwadratowe w przekroju lub nieregularne ziarna magnetytu były ułożone częściowo warstewkowo. Miały one 0,1-0,5 milimetra średnicy. Nie obserwowano w nich spękań i znamion strzaskania.
W złożu występowały trzy rodzaje smugowych rud magnetytowych:
- rudy magnetytowo-amfibolitowe,
- smugi magnetytu w wapieniach krystalicznych,
- smugi magnetytowe w skałach wapienno-krzemianowych (skarny?).
Ponadto magnetyt występował w postaci rozproszonej w skałach otaczających.
Wapienie krystaliczne, łupki łyszczykowe  i wkładki magnetytowo-amfibolitowe pocięte były żyłami

            Mineralizacja kruszcowa nakładała się na mineralizację magnetytową. Wśród magnetytu napotkano arsenopiryt, piryt, sfaleryt, chalkopiryt, cosalit oraz hematyt reprezentowany przez jego grubokrystaliczną odmianę zwaną potocznie spekularytem. W większych ilościach występował tu jednak tylko piryt. Tworzył on w masie magnetytowej drobno-ziarniste smugi. Były one sprasowane i powyginane, lecz nie spękane. W strefie wietrzenia rudy magnetytowe ulegały miejscami martytynizacji.

            Przylegające do złoża gnejsy, paragnejsy i częściowo wapienie krystaliczne były poprzecinane licznymi szczelinami. Szczeliny te miały bieg zbliżony do N-S. Zalegały w nich żyły kwarcowe, kwarcowo-kalcytowe i kalcytowo-fluorytowe. Miały one 100-200 metrów długości i zmienną grubość, maksymalnie do 50 centymetrów. Związana z nimi była mineralizacja uranowo-polimetaliczna. Występowała ona jednak w ilościach śladowych. Mineralizacja ta koncentrowała się głównie w obrębie żył kwarcowo-kalcytowych. Minerały kruszcowe były reprezentowane przez piryt, hematyt (spekularyt) i chalkopiryt. W strefie cementacji wydzielił się bornit  i chalkozyn a w strefie utlenienia napotkano malachit i limonit.
Mineralizacja uranowa koncentrowała się głównie w obrębie drobnych żyłek kwarcowo-fluorytowych, o grubości do 15 centymetrów. Obserwowano ją również w żyłkach kwarcowo-kalcytowych, gdzie współwystępowała z kruszcami. W jednej z. takich żył obok nasturanu, hematytu i pirytu, tkwiły przezroczyste, fioletowe, ośmiościenne kryształy fluorytu, o średnicy do 1 centymetra. Napotkano również odosobnione gniazdo nasturanu o wymiarach 0,5x0,5x1 metr. W strefie utlenienia obok nasturanu występowała wtórna ochra uranowa będąca prawdopodobnie uranopilitem.
Ponadto w gnejsach napotkano pojedyncze kryształy arsenopirytu o długości do 1 centymetra a
w łupkach łyszczykowych limonit. W amfibolach z otoczenia złoża obecny był rozproszony kalcyt.

            Złoże magnetytu powstało w wyniku przemiany serii osadów żelazistych, przewarstwiających się utworami wapiennymi, wapienno-marglistymi i dolomitycznymi w trakcie metamorfizmu regionalnego. Następnie na utworzoną w ten sposób mineralizację magnetytową nałożyła się młodsza, hydrolermaIna (lub pseudohydrotermalna) mineralizacja kruszcowa. W skałach otaczających nastąpiła natomiast śladowa mineralizacja uranowo-polimetaliczna. W ostatnim etapie ukształtowane już złoże objęte zostało procesami wietrzenia.

         

    

Uraninit UO2   Sienna, Polska
kop. „Janowa Góra”
Wymiary: 000x000x000 mm
Waga: 0000,0 g
2018.07.23/MP/0000/0.00

 

         

Uraninit UO2   Sienna, Polska
kop. „Janowa Góra”
Wymiary: 000x000x000 mm
Waga: 0000,0 g
2018.07.23/MP/0000/0.00

 

Ferrohornblenda []Ca2[(Fe2+)4Al][(OH,F)2|(AlSi7)O22]   Sienna, Polska
kop. „Janowa Góra”
Wymiary: 000x000x000 mm
Waga: 0000,0 g
2018.07.23/MP/0000/0.00

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

            UWAGA!!! Na czerwono oznaczono okazy które posiadają braki w opisach. Jeżeli możecie je uzupełnić lub jeżeli wykryjecie jakieś inne nie zauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY