ZAPADLISKO PRZEDKARPACKIE

 

            Powstało w okresie neogenu zapadlisko podkarpackie wypełnione jest głownie osadami mioceńskimi. Ich podłoże stanowią przeważnie utwory mezozoiczne typu platformowego. Tylko w części wschodniej bezpośrednio pod miocenem zalegają osady prekambryjsko-paleozoiczne stanowiące przedłużenie Gór Świętokrzyskich.
Z wapieniami późnej jury i piaskowcami środkowej kredy związane są złoża ropy naftowej i gazu ziemnego znane z Grobli i Pławowic koło Krakowa.
Utwory mioceńskie budują głównie osady chemiczne wczesnego tortonu i osady piaszczysto-ilaste tortonu późnego. Seria chemiczna dzieli się na trzy strefy facjalne: chlorkową - występującą na przedgórzu Karpat, siarczanową - zalegającą w centralnej części zapadliska i węglanową - zajmującą peryferyczne części zbiornika.
W strefie chlorkowej występują liczne złoża soli kamiennych ciągnące się na przedgórzu Karpat od Wieliczki przez Bochnię do okolic Tarnowa i Pilzna.
Ze strefą siarczanową związane są złoża gipsów eksploatowane w rejonie Nidy (Pińczów, Wiślica) i alabastrów (Łopuszka Wielka) oraz powstałej z nich siarki rodzimej występującej w rejonie Swoszowic pod Krakowem, Czarnkowów nad Nidą, Posądzy, Tarnobrzega (Piaseczno, Machów i Jeziórko), Staszowa (Staszów i Grzybów) i Baszni przy granicy z Ukrainą. Ze strefą tą związane są również wody mineralne typu chlorkowego wzbogacone w jod i brom oraz wody siarkowodorowe znane z rejonu Buska.
Strefę węglanową tworzą głównie wapienie litotamniowe występujące wzdłuż południowego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich i na Roztoczu.
Osady piaszczysto-ilaste późnego tortonu są źródłem ropy naftowej i gazu ziemnego wykryte w rejonie Przemyśla, Łańcuta i Lubaczowa oraz piasków szklarskich (Świniary, Piaseczno) i surowców ceramicznych.

Lokalizacje: Piaseczno, Posądza, Tarnobrzeg, Wieliczka.

 

.

PIASERCZNO

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Siarka rodzima-β

α-S

 

Piaseczno, Polska
kop. „Piaseczno”

2012.03.25/000/D
Dar Pana Psawła Żochowskiego z Warszawy

 

.

POSĄDZA

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Kalcyt Ca[CO3]   Posądza, Polska wymiary: mm
waga: g
2012.03.24/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Siarka rodzima-β α-S Kalcyt Posądza, Polska wymiary: mm
waga: g
2012.03.24/000/0.00

 

    

Okaz obecnie nie prezentowany na ekspozycji.

Celestyn Sr[SO4]   Posądza, Polska wymiary: mm
waga: g
2012.03.25/000/D
Dar Pana Pawła Żochowskiego z Warszawy

 

.

TARNOBRZEG

            Złoże siarki rodzimej rejonu Tarnobrzegu ciągnie się do Piaseczna na prawym brzegu Wisły (kopalnia odkrywkowa), poprzez Machów (kopalnia odkrywkowa), Jeziórko i Grębów (kopalnia otworowa), Jamnicę (rozpoznawane) i przygraniczną Basznię (rozpoznawane) poczym przechodzi na teren Ukrainy. W polskiej części ma szerokość do 5 kilometrów przy czym w najgrubszym, środkowym odcinku rozgałęzia się na południe.
W rejonie Piaseczna strop złoża występuje na głębokości 14,5 metra. Dalej ku wschodowi zapada się stopniowo i w okolicy Baszni zalega już na głębokości około 280 metrów. Miąższość wapieni siarkonośnych jest zmienna. W Piasecznie mają one średnio 7,0 metrów (maksymalnie 17,5 metra), w Machowie 10,3 metra (maksymalnie 18,0 metrów), w rejonie Jeziórko-Grębów 10,5 metra (maksymalnie 23,5 metra a w Jamnicy 10,6 metra (maksymalnie 26,95 metra). Średnia zawartość siarki w złożu wynosi około 27%. Osiarkowanie wapieni zmienia się zarówno w przekroju podłużnym jak i poprzecznym złoża. Średnio wynosi ono 27%. Największe koncentracje siarki stwierdzono na granicy złoża (w stropie lub spągu) na kontakcie stref osiarkowanych płonnymi wapieniami a najmniejsze na ich kontakcie z gipsami. Spadek osiadkowania stwierdzono również w miejscach gdzie w obrębie wapieni osiarkowanych występowały przerosty iłów, wapieni płonnych i gipsów. Na zewnątrz seria złożowa przechodzi w gipsy lub wapienie pogipsowe. Wewnątrz serii miejscami zalegały duże płaty wapieni płonnych wapieni pogipsowych i ostańce gipsu.
Wśród skał pogipsowych do 87% stanowią wapienie. Pozostałe 13% przypada na margle i margle ilaste.
Nadkład złoża stanowią iły miocenu o miąższości do 274 metrów i osady piaszczysto-gliniaste czwartorzędu których miąższość wzrasta od 17 metrów w okolicy Jeziórka do 23 metrów w rejonie Jamnicy.

            W rejonie Machowa eksploatowano złoże siarki rodzimej metodą odkrywkową.

            W rejonie Jeziórka złoże siarki rodzimej eksploatowano metoda podziemnego wytopu. Otwory były wiercone na palnie sześciokąta. Część z nich służyła do wtłaczania pod ciśnieniem przegrzanej wody a część do wydobywania wytopionej siarki.

             Zawartość siarki w złożu była tu najwyższa. Maksymalnie sięgała ona 32,5%)W szczelinach spękań zalegających w nadkładzie iłów w bezpośredniej bliskości złoża siarki występowały kryształy hauerytu. Miały one formę ośmiościanów lub dwunastościanów pentagonalnych. Powstały w wyniku reakcji przesączających się w dół szczelinami, wzbogaconych w mangan wód powierzchniowych z siarkowodorem wydobywającym się ze skał złożowych.

Siarka rodzima-α

β-S

Baryt

Tarnobrzeg, Polska
kop. „Machów”

1991.04.16/0131/2.50

 

Celestyn

SrSO4

Siarka-α, Siarka-β

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1992.01.13/0187/1.60

 

Siarka rodzima-α

α-S

Kalcyt, Celestyn

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1992.02.14/0198/1.20

 

Kalcyt

CaCO3

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1992.03.07/0217/1.25

 

Gips

CaSO4 . 2H2O

Siarka rodzima

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1992.10.31/0342/5.60

 

Celestyn

SrSO4

Siarka rodzima

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1993.03.16/0450/10.80

 

Siarka rodzima-α

α-S

Kalcyt

Tarnobrzeg, Polska
kop. „Machów”

1993.03.16/0455/6.15

 

Baryt

BaSO4

Siarka rodzima-α

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1993.06.25/0507/4.00

 

Celestyn

SrSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1993.06.25/0508/4.00

 

Haueryt

MnS2

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Jeziórko”

1993.10.21/0561/13.35

 

Celestyn

SrSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1997.09.14/1103/8.35

 

Celestyn

SrSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1998.03.07/1214/8.60

 

Celestyn

SrSO4

Siarka rodzima

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1998.03.07/1215/8.60

 

Celestyn

SrSO4

Kalcyt, Siarka rodzima

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1998.06.06/1288/11.40

 

Siarka rodzima-γ

γ-S

Siarka rodzima-α

Tarnobrzeg, Polska
kop. „Machów”

1998.06.06/1302/1.70

 

Baryt

BaSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1998.09.12/1397/1.40

 

Celestyn

SrSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

1998.09.12/1399/5.70

 

Celestyn

SrSO4

 

Tarnobrzeg, Polska kop. „Machów”

2000.09.16/2040/20.00

 

Siarka rodzima-α α-S   Tarnobrzeg, Polska*kop. Machów” 2003.04.30/2364/0.00

 

.

WIELICZKA

 

    

Okaz przechowywany w pojemniku dla okazów nietrwałych w Warszawie.

Halit

NaCl

 

Wieliczka, Polska

2002.03.31/2274/D[H]

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnych stron kliknij jeden z poniższych interaktywnych przycisków.

 

            UWAGA!!! Na czerwono oznaczono okazy które posiadają braki w opisach. Jeżeli możecie je uzupełnić lub jeżeli wykryjecie jakieś inne nie zauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY