KAMBR

 

Autor: C. R. Scotese, http://www.scotese.com

            W kambrze większość kontynentów była położona w rejonie równika. Panował ciepły klimat. Duża zawartość tlenu wodzie i atmosferze doprowadziła do eksplozji ewolucyjnej różnego rodzaju fauny morskiej. Już we wczesnym kambrze w oceanach pojawiły się pierwsze ramienionogi, ślimaki i trylobity. Około 530 mln lat temu dołączyły do nich pierwsze strunowce będące przodkami wszystkich późniejszych zwierząt kręgowych. Z kambru pochodzą też najstarsze skamieniałości małży, koralowców i graptolitów. Na lądach dominowały podobne do alg rośliny wielokomórkowe. Około 505 mln lat temu w morzach pojawiły się pierwsze ryby. Pod koniec kambru rozpoczęła się orogeneza kaledońska. W tym czasie nastąpiło też masowe wymieranie organizmów morskich. Zakończyło się ono dopiero około 488 mln lat temu.

 

Zwierzęta kambryjskiego morza.
Źródło: Z. Burian - Zanim pojawił się człowiek.

 

Obszar Polski w kambrze.

nadal zimny klimat, ale stopniowo się ociepla; morze powiększyło swój zasięg na północy, tak że wyniesienie mazursko-suwalskie i podlaskie utworzyły półwyspy; na południu Polski wynurzona jest wyspa prakarpacka i fragment Sudetów; w kambrze środkowym i górnym morze częściowo się wycofało i wynurzyły się znaczne obszary Polski pd. oraz pn.-wsch.; w Górach Świętokrzyskich nastąpiło fałdowanie osadów, a w morzu na obszarze Sudetów wybuchały podwodne wulkany tworząc bazalty.

            U schyłku prekambru na obniżone tereny tarczy bałtyckiej i Baltiki ponownie wkroczyło rozległe morze. Od północnego wschodu graniczyło ono z Baltiką a od południowego wschodu z masywem pre-Karpat. Jego środek przebiegał przypuszczalnie przez Góry Świętokrzyskie, Sudety i dalej na zachód. Zasięg tego morza w północno-zachodniej Polsce nie jest znany. Najwcześniejsze osady wczesnego kambru (poziom subholmiowy) znane są z Gór Świętokrzyskich i pólnocno-wschodniej Polski. Na obszarze Gór Świętokrzyskich osadziły się głównie mułowce i iłowce niekiedy z rzadkimi konkrecjami fosforytów. Na obszarze północno-wschodniej Polski występują piaskowce z nielicznymi wkładkami mułowców i iłowców oraz plamistymi skupieniami węglanowymi. Mają one najczęściej przekątne lub skośne, a znacznie rzadziej poziome warstwowanie.
Wyżej na obszarze północno-wschodniej Polski występuje kompleks przewarstwiających się piaskowców, mułowców i iłowców (poziom holmiowy). Osady te mają zaburzoną strukturę często o charakterze brekcji świadczącą o tym że tworzyły się w strefie spływów i osuwisk podwodnych. Znacznie rzadziej występuje w nich warstwowanie poziome. W południowej części Gór Świętokrzyskich osady poziomu holmiowego reprezentowane są w części zachodniej przez iłowce z wkładkami mułowców oraz przewarstwiające się piaskowce, mułowce i iłowce a w części wschodniej przez mułowce z wtórnymi po fosforytach konkrecjami węglanowo-kwarcowymi.


            Od środkowego kambru w wyniku coraz intensywniejszego wypiętrzania się i łączenia obszarów tarczy bałtyckiej z Baltiką nastąpiło stopniowe wycofywanie się wód w kierunku zachodnim czego efektem było wyraźne zwężenie się morza.

OKRES EPOKA PIĘTRO
     

Kambr

542,0 (± 1,0) - 488,3 (± 1,7) mln lat

Furong

~499 -4 88,3 (± 1,7) mln lat

Piętro 10

~492 - 488,3 (± 1,7) mln lat

Piętro 9

~496 - ~492 mln lat

 Paib

~499 - ~496 mln lat

Seria 3

~510 - ~499 mln lat

Gużang

~503 - ~499 mln lat

Drumik

~506,5 - ~503 mln lat

Piętro 5

~510 - ~506,5 mln lat

Seria 2

~521 - ~510 mln lat

 

Piętro 4

~515 - ~510 mln lat

Piętro 3

~521 - ~515 mln lat

Terranow

542,0 (± 1,0) - ~521 mln lat

 

Piętro 2

~528 - ~521 mln lat

 Fortun

542,0 (± 1,0) - ~528 mln lat

 

.

FURONG

Okaz wypożyczony do Muzeum Paleontologicznego w Lisowicach.

Trylobit - Ellipsouphalus hoffi (ośródki pancerzy) Wiek: Kambr późny Jince, Czechy wymiary: mm
waga: g
2007.05.04/SK/244/40.80

 

.

SERIA 2/3

Okaz wypożyczony do Muzeum Paleontologicznego w Lisowicach.

Trylobit - Conocoryphe sulzeri (ośródki pancerzy) Wiek: Kambr środkowy Jince, Czechy wymiary: mm
waga: g
2007.05.04/SK/245/13.60/a-b

 

.

TERRANOW

 

Okaz wypożyczony do Muzeum Paleontologicznego w Lisowicach.

Trylobit - Holmia sp. (ośródki pancerzy) Wiek: Kambr wczesny ? wymiary: mm
waga: g
2007.06.19/SK/257/4.40

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

UWAGA!!! Na czerwono oznaczono okazy które posiadają braki w opisach. Jeżeli możecie je uzupełnić lub jeżeli wykryjecie jakieś inne nie zauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY